Τετάρτη, 30 Απριλίου 2008

Ανησυχητική αύξηση των εκβρασμών θαλάσσιων θηλαστικών στις ελληνικές θάλασσες

Καθώς το Αρχιπέλαγος ενέτεινε τον τελευταίο χρόνο τις καταγραφές θανατώσεων και εκβρασμών προστατευόμενων θαλάσσιων ειδών στις ελληνικές θάλασσες, συγκεντρώθηκαν στοιχεία που παραπέμπουν σε εκτεταμένη «σφαγή»: νεκρά ζωνοδέλφινα, ρινοδέλφινα, σταχτοδέλφινα, φυσητήρες, ζιφιοί, φώκαινες, φώκιες και θαλάσσιες χελώνες, σε ευρεία έκταση της ελληνικής ακτογραμμής.

Σε μία εποχή που λέγονται πάρα πολλά σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και των σπάνιων ειδών, παρατηρείται το εξής οξύμωρο: όσο αυξάνεται η κατά φαντασίαν περιβαλλοντική μας συνείδηση, αυξάνεται αντίστοιχα και η καταστροφή που προκαλούμε στη φύση.
Οι εκφάνσεις αυτού του φαινομένου στη χώρα μας είναι πάμπολλες: καμένα δάση, καταστροφή κάποιων από τους σημαντικότερους “προστατευόμενους” υδροβιότοπους, υποβαθμισμένα θάλασσια οικοσυστήματα από την αλόγιστη αλιεία και τη ρύπανση, θανάτωση σπάνιων θαλάσσιων ειδών.



Αποτυχής απόπειρα διάσωσης ζωνοδέλφινου στο Ρέθυμνο - Αποκεφαλισμένη Μεσογειακή φώκια στη Σύρο

Καθώς το Αρχιπέλαγος ενέτεινε τον τελευταίο χρόνο τις καταγραφές θανατώσεων και εκβρασμών προστατευόμενων θαλάσσιων ειδών στις ελληνικές θάλασσες, συγκεντρώθηκαν στοιχεία που παραπέμπουν σε εκτεταμένη «σφαγή»: νεκρά ζωνοδέλφινα, ρινοδέλφινα, σταχτοδέλφινα, φυσητήρες, ζιφιοί, φώκαινες, φώκιες και θαλάσσιες χελώνες, σε ευρεία έκταση της ελληνικής ακτογραμμής.



Μαχαιρωμένο σταχτοδέλφινο στην Αστυπάλαια - Νεκρό ζωνοδέλφινο στη Σύρο

Οι αιτίες των εκβρασμών


Οι παράγοντες που προκαλούν τους εκβρασμούς είναι συνήθως

• η αυξανόμενη ρύπανση των θαλασσών,

• οι θαλάσσιες εκρήξεις

• η χρήση σόναρ υψηλών συχνοτήτων κατά τη διάρκεια στρατιωτικών ασκήσεων

• οι ηθελημένες θανατώσεις




Μαχαιρωμένη φώκαινα στη Βούλα Αττικής - Νεκρή Καρέττα στο Ρίο από κατάπωση πλαστικού


Για το τελευταίο θα μπορούσαμε εύκολα να κατηγορήσουμε τους αλιείς για αυτές τις απεχθείς πράξεις, οφείλουμε όμως να αναλογιστούμε το μερίδιο ευθύνης της πολιτείας και των περιβαλλοντικών φορέων, που έμμεσα οδηγούν κάποιους αλιείς στις ηθελημένες θανατώσεις:

Καθώς τα θαλάσσια οικοσυστήματα καταστρέφονται και τα ιχθυαποθέματα μειώνονται, οι παράκτιοι αλιείς και τα θαλάσσια θηλαστικά ανταγωνίζονται για τα ίδια λιγοστά ψάρια, ώστε να επιβιώσουν.
Ως συνέπεια κάποια είδη δελφινιών και οι φώκιες προκαλούν όλο και συχνότερα καταστροφές στα δίχτυα των παράκτιων αλιέων, ενώ οι τελευταίοι δεν λαμβάνουν καμίας μορφής υποστήριξη για τις ζημιές που τους προκαλούν αυτά τα προστατευόμενα είδη.
Παρόλο, επομένως που η χώρα μας έχει υπογράψει διεθνείς συμβάσεις με τις οποίες δεσμεύεται για την προστασία αυτών των σπάνιων ειδών, δεν έχει εφαρμόσει κανένα μέτρο προστασίας.

Οι ελληνικές θάλασσες, έχουν την τύχη να αποτελούν στις μέρες μας την κιβωτό της Ευρώπης, στηρίζοντας μία σπάνια βιοποικιλότητα θαλάσσιας ζωής.
Ωστόσο σπάνια και προστατευόμενα είδη, έπειτα από χιλιάδες χρόνια παρουσίας, κινδυνεύουν πλέον να αφανιστούν από τις θάλασσες μας.
Για το σκοπό αυτό, το Αρχιπέλαγος επεξεργάζεται και σύντομα θα δημοσιεύσει μία σειρά αναλυτικών μέτρων, ώστε το πρόβλημα των εκβρασμών θαλάσσιων θηλαστικών στις ελληνικές θάλασσες, να αντιμετωπιστεί και να επιλυθεί στη βάση του, με τη συμμετοχή όλων: κρατικών αρχών, επιστημόνων, περιβαλλοντικών φορέων και τοπικών κοινωνιών.
Εάν δεν ληφθούν άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα για την προστασία των ελληνικών θαλασσών στο σύνολό τους, κινδυνεύουμε να καταστρέψουμε μία φυσική κληρονομιά παγκόσμιας σημασίας . Θα είμαστε όλοι μας υπεύθυνοι, τ


Για το τελευταίο θα μπορούσαμε εύκολα να κατηγορήσουμε τους αλιείς για αυτές τις απεχθείς πράξεις, οφείλουμε όμως να αναλογιστούμε το μερίδιο ευθύνης της πολιτείας και των περιβαλλοντικών φορέων, που έμμεσα οδηγούν κάποιους αλιείς στις ηθελημένες θανατώσεις:

Καθώς τα θαλάσσια οικοσυστήματα καταστρέφονται και τα ιχθυαποθέματα μειώνονται, οι παράκτιοι αλιείς και τα θαλάσσια θηλαστικά ανταγωνίζονται για τα ίδια λιγοστά ψάρια, ώστε να επιβιώσουν.
Ως συνέπεια κάποια είδη δελφινιών και οι φώκιες προκαλούν όλο και συχνότερα καταστροφές στα δίχτυα των παράκτιων αλιέων, ενώ οι τελευταίοι δεν λαμβάνουν καμίας μορφής υποστήριξη για τις ζημιές που τους προκαλούν αυτά τα προστατευόμενα είδη.
Παρόλο, επομένως που η χώρα μας έχει υπογράψει διεθνείς συμβάσεις με τις οποίες δεσμεύεται για την προστασία αυτών των σπάνιων ειδών, δεν έχει εφαρμόσει κανένα μέτρο προστασίας.

Οι ελληνικές θάλασσες, έχουν την τύχη να αποτελούν στις μέρες μας την κιβωτό της Ευρώπης, στηρίζοντας μία σπάνια βιοποικιλότητα θαλάσσιας ζωής.


Ωστόσο σπάνια και προστατευόμενα είδη, έπειτα από χιλιάδες χρόνια παρουσίας, κινδυνεύουν πλέον να αφανιστούν από τις θάλασσες μας.

όσο η πολιτεία, όσο και οι πολίτες που αδρανούμε ή εφησυχάζουμε μπροστά σε αυτή την καταστροφή.


πυροβολημένο σταχτοδέλφινο στη Σύρο

Νεκρή Φώκια στη Βόρεια Ικαρία - Θαλάσσια Χελώνα με βαθύ τραύμα από μαχαίρι στο λαιμό

Ρινοδέλφινο που εκβράστηκε στο Καβούρι Αττικής. Οι λαθεμένοι χειρισμοί διάσωσης από πολίτες, απέβησαν μοιραίοι για το δελφίνι, παρόλη την τηλεφωνική καθοδήγηση από ερευνητές του Αρχιπελάγους, οι οποίοι όταν έφτασαν στην περιοχή ήταν πλέον αργά

Νεκρό Ζωνοδέλφινο που εκβράστηκε στη Λήμνο


Αναστασία Μήλιου - Αρχιπέλαγος - 23/4/2008





(Κολυμπήστε στο Αρχιπέλαγος)

Προσθήκη άρθρου σε: Freestuff | Mindblog | Del.icio.us | Cull.gr | Buzz | | Stumble


πηγή: Αρχιπέλαγος

Δευτέρα, 28 Απριλίου 2008

Η Ακρόπολις


H Ακρόπολη είναι ο Ιερός Βράχος της Αθήνας. Πάνω σ΄αυτόν κατά την διάρκεια του Χρυσού Αιώνα του Περικλή εκφράσθηκε κατά τον ιδανικότερο τρόπο ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός και οικοδομήθηκαν ορισμένα από τα κορυφαία μνημεία του. Η ζωή πάνω στην Ακρόπολη μαρτυρείται από τα νεολιθικά χρόνια και έκτοτε συνεχίζεται ως σήμερα.

-Εισαγωγή
-Ιστορικά στοιχεία
-Αρχιτεκτονικά σύνολα της Ακρόπολης
-Τεχνικά χαρακτηριστικά
-Τα άλλα κτίσματα της Ακρόπολης - Χάρτης
-Πηγές

Εισαγωγή

H Ακρόπολη είναι ο Ιερός Βράχος της Αθήνας. Πάνω σ΄αυτόν κατά την διάρκεια του Χρυσού Αιώνα του Περικλή εκφράσθηκε κατά τον ιδανικότερο τρόπο ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός και οικοδομήθηκαν ορισμένα από τα κορυφαία μνημεία του. Η ζωή πάνω στην Ακρόπολη μαρτυρείται από τα νεολιθικά χρόνια και έκτοτε συνεχίζεται ως σήμερα. Ο χώρος του πλατώματος χρησίμευε είτε ως τόπος λατρείας είτε ως τόπος κατοίκησης ή και τα δύο μαζί. Η λατρεία της θεάς Αθηνάς είναι βεβαιωμένη στα αρχαϊκά χρόνια (650-480 π.Χ.) από τις επιγραφές που συνόδευαν τα πολυάριθμα και πλούσια δώρα στη θεά, όπως π.χ. τις μαρμάρινες κόρες ή τα χάλκινα και πήλινα αγαλμάτια και αγγεία που οι πιστοί ανέθεταν στο ιερό της. Στα κλασικά χρόνια (450-330 π.Χ.) τρεις σπουδαίοι ναοί που κτίστηκαν στα θεμέλια παλαιότερων, ο Παρθενώνας, το Ερέχθειο και ο ναός της Νίκης είναι αφιερωμένοι στην Αθηνά ως Παρθένο, ως Πολιάδα και ως Απτερο Νίκη, αντίστοιχα. Η είσοδος στον κυρίως ιερό χώρο γινόταν από τα μνημειώδη Προπύλαια.

Ιστορικά στοιχεία


Μετά τα Περσικά η Αθήνα αναδείχτηκε σε σπουδαία πόλη διαθέτοντας ισχυρό ναυτικό. Θεσπίστηκε η Δηλιακή συμμαχία, και τα χρήματα που πρόσφεραν οι πόλεις φυλάσσονταν στη Δήλο.
Αργότερα όμως μεταφέρθηκαν στην Αθήνα και ο Περικλής χρησιμοποίησε μέρος των χρημάτων αυτών για την ανέγερση του Παρθενώνα.

Ο Παρθενώνας χτίστηκε πάνω σε προηγούμενο ναό της Αθηνάς, ο οποίος καταστράφηκε από τους Πέρσες κατά τη διάρκεια των Περσικών πολέμων.

Πιο αναλυτικά: Πιστεύεται πως υπήρχε από τα Γεωμετρικά χρόνια (7ος αι. π.Χ.) στη θέση που κτίστηκε ο Παρθενώνας ένας ναός (1) πλίνθινος πάνω σε λίθινα θεμέλια. Τον 6ο αι. π.Χ. κτίστηκε ένας πώρινος ναός (2)(Ur - Parthenon) που διακοσμήθηκε με εναέτια γλυπτά που εκτίθενται στο Μουσείο της Ακρόπολης, (λέοντες και ο Ηρακλής με τον Τρίτωνα).
Μετά τη μάχη του Μαραθώνα το 490 π.Χ. άρχισε να κτίζεται ένας μαρμάρινος ναός (3) γύρω από τον πώρινο (Vor-Parthenon), ο οποίος όμως καταστράφηκε το 480 π.Χ. από τους Πέρσες. Στη θέση του ναού αυτού οικοδομήθηκε ο Παρθενώνας. (4)

Άρχισε να κτίζεται το 447 π.Χ. και οι οικοδομικές εργασίες τέλειωσαν μόλις σε εννιά (9) χρόνια (χρόνος ρεκόρ για την εποχή) δηλαδή το 438 π.Χ. Από το 438 ξεκίνησαν τα έργα διακόσμησης και τελείωσαν το 432 π.Χ.

Αρχιτέκτονες του ναού ήταν ο Ικτίνος, ο οποίος έκτισε και το ναό του Απόλλωνα στη Φιγάλεια, και ο Καλλικράτης, αρχιτέκτονας του Ναού της Νίκης και ίσως του Ερεχθείου, ενώ την ευθύνη για τη διακόσμηση και τη γενική επίβλεψη του έργου είχε ο γλύπτης Φειδίας ("επίσκοπος πάντων", όπως αναφέρει ο Πλούταρχος).

Ο Ικτίνος ήταν αυτός που έκανε τα σχέδια, ο Καλλικράτης ήταν υπεύθυνος για τις εργασίες που έπρεπε να διεξαχθούν, ενώ ο διάσημος γλύπτης Φειδίας σχεδίασε όλα τα γλυπτά που κοσμούσαν το ναό.

Πρώτα χτίστηκε ο Παρθενώνας(δεν είχε προλάβει να ολοκληρωθεί το έργο αρχικά λόγω των Περσών), ο κύριος ναός της Αθήνας. Πάνω σ’ένα κρηπίδωμα υπήρχαν 46 κολόνες, δωρικού ρυθμού, με περισσότερο από 10μ. ύψος η κάθε μία. Το πιο διάσημο από τα έργα του Φειδία, το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς παρθένου, βρισκόταν στο κέντρο του ναού και είχε ύψος 13μ.




Από την ανέγερση ως σήμερα.

Η πρώτη καταστροφή του ναού έγινε το 267 μ.Χ. από τους Έρουλους (ένα λαό σκανδιναβικής προέλευσης), οι οποίοι κατέλαβαν την Αθήνα και πυρπόλησαν τον Παρθενώνα. Καταστράφηκε η αρχική στέγη, ολόκληρη η εσωτερική κιονοστοιχία, ενώ έπαθαν σοβαρές ζημιές οι τοίχοι του σηκού. Περίπου εκατό χρόνια αργότερα έγιναν κάποιες διορθώσεις, όχι και τόσο πετυχημένες, την περίοδο που ήταν αυτοκράτορας ο Ιουλιανός ο Παραβάτης.

Το 529 μ.Χ. ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ιουστινιανός διατάζει το κλείσιμο των φιλοσοφικών σχολών της αρχαιότητας. Οι φιλόσοφοι εγκαταλείπουν την Αθήνα η οποία μετατρέπεται σε μικρή και ασήμαντη επαρχιακή κωμόπολη. Ο Χριστιανισμός επιβάλλεται και ο Παρθενώνας γίνεται εκκλησία της του Θεού Σοφίας. Το 1205 μ.Χ. οι Φράγκοι καταλαμβάνουν την Αθήνα και ο Παρθενώνας γίνεται ο καθεδρικός ναός του.

Το 1456 μ.Χ. ο Τούρκος Ομάρ Τουραχάν, στρατηγός του Μωάμεθ, κυριεύει την Αθήνα και ο Παρθενώνας μετατρέπεται σε τζαμί. Το 1674 ο Charles-Francois Olier μαρκήσιος De Nointel επισκέπτεται την Αθήνα με το ζωγράφο Jacques Carrey στην ακολουθία του. Ο Carrey έκανε λεπτομερή σχέδια του Παρθενώνα και των γλυπτών. Τα σχέδια αυτά είναι ανεκτίμητα, γιατί απεικονίζουν λεπτομερειακά τον Παρθενώνα λίγο πριν από την καταστροφή του.

Το 1687 ο βενετσιάνικος στρατός με το Μοροζίνι πολιορκεί τους Τούρκους που βρίσκονταν στην Ακρόπολη. Μια οβίδα έπεσε στον Παρθενώνα, που χρησιμοποιούταν ως πυριτιδαποθήκη και προκάλεσε έκρηξη με αποτέλεσμα την ανατίναξη του κτιρίου, μεγάλα τμήματα του οποίου καταστράφηκαν ή εκσφενδονίστηκαν. Ο Μοροζίνι τελικά κυρίευσε την Ακρόπολη και στην προσπάθειά του να κλέψει κάποια γλυπτά προκάλεσε κι άλλες ζημιές. Τον επόμενο χρόνο ο Μοροζίνι εγκατέλειψε την Αθήνα και επέστρεψαν οι Τούρκοι. Οι ζημιές από την έκρηξη πρέπει να ήταν οι εξής: έπεσαν τρεις (3) τοίχοι του σηκού, η πρόσταση του προνάου, έξι (6) κίονες της νότιας και οκτώ (8) της βόρειας πλευράς. Το 1801 μ.Χ. ο Thomas Bruce, κόμης του Έλγιν, πρεσβευτής της Αγγλίας στην Υψηλή Πύλη, κατάφερε να αποσπάσει από το Σουλτάνο φιρμάνι με το οποίο του δινόταν η άδεια να αφαιρέσει από τις χώρες που βρίσκονταν στη δικαιοδοσία του σουλτάνου, ό,τι αρχαιότητα ήθελε. Έτσι ο Έλγιν απέσπασε από την Ακρόπολη διάφορα γλυπτά. Στην προσπάθειά του να αρπάξει όσο περισσότερα μπορούσε, προκάλεσε και μεγάλες ζημιές. Συνολικά μετέφερε στο Λονδίνο δεκαοκτώ (18) αγάλματα από τα αετώματα, δεκαπέντε (15) μετόπες και πενήντα (50) λίθους από τη ζωφόρο μήκους εβδομήντα πέντε (75) μέτρων. Το 1815 το Βρετανικό Μουσείο αγόρασε από τον Έλγιν τα γλυπτά του Παρθενώνα.

Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 η Ακρόπολη απελευθερώνεται στην αρχή από τους Έλληνες, όμως θα πολιορκηθούν αργότερα από το στρατό του Κιουταχή πασά. Το 1827 οι Τούρκοι κυριεύουν την Ακρόπολη και φεύγουν οριστικά το 1833. Αρχίζει η απομάκρυνση των ερειπίων του οικισμού που είχε σχηματιστεί με τον καιρό πάνω στον ιερό βράχο. Το 1885 ξεκινούν οι ανασκαφές που θα φέρουν στο φως όσα είχαν θάψει οι Αθηναίοι μετά την περσική καταστροφή του 480 π.Χ. Το 1898 αρχίζει η προσπάθεια για την αναστήλωση των μνημείων που συνεχίστηκε μέχρι το Β' παγκόσμιο πόλεμο.

Αρχιτεκτονικά σύνολα της Ακρόπολης

Ο Παρθενώνας είναι το κορυφαίο μνημείο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και αποτελεί το σύμβολό του διεθνώς. Ήταν αφιερωμένος στην Αθηνά Παρθένο. Κτίσθηκε το διάστημα 447 - 438 π.Χ. και διακοσμήθηκε μεταξύ 438 και 432 π.Χ. Την απόφαση για την κατασκευή του έλαβε ο Περικλής. Επικεφαλής όλου του έργου ήταν ο γλύπτης Φειδίας, με αρχιτέκτονες τον Ικτίνο και τον Καλλικράτη. Ο ναός είναι δωρικού ρυθμού, περίπτερος με 8 κίονες στις στενές πλευρές και 17 στις μακρές. Έχει κατασκευασθεί σχεδόν εξ-ολοκλήρου από πεντελικό μάρμαρο. Στο εσωτερικό του ναού, τον σηκό, ήταν στημένο το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς, έργο του Φειδία.

Ο γλυπτός διάκοσμος συνδυάζει με μοναδικό τρόπο τις δωρικές μετόπες και τις τριγλύφους με την ιωνική ζωφόρο. Οι μετόπες της ανατολικής πλευράς απεικονίζουν την Γιγαντομαχία. Στην δυτική παριστάνεται Αμαζονομαχία, στη νότια Κενταυρομαχία και στη βόρεια σκηνές από τον Τρωικό Πόλεμο. Η ζωφόρος απεικονίζει την πομπή των Παναθηναίων, την πιο μεγάλη θρησκευτική γιορτή των αρχαίων Αθηνών. Η ζωφόρος περιέβαλε το ναό και απεικόνιζε μορφές θεών, ζώων και περίπου 360 μορφές ανθρώπων.

Τα δύο αετώματα του ναού απεικονίζουν σκηνές από την μυθολογία: πάνω από την κυρία είσοδο του ναού, στα ανατολικά, την γέννηση της Αθηνάς και στην δυτική πλευρά την διαμάχη Αθηνάς και Ποσειδώνα για την κατοχή της Αττικής γης.

Ο Παρθενώνας συνέχισε να έχει σχέση με την λατρεία και στα μεταγενέστερα χρόνια. Χρησιμοποιήθηκε ως βυζαντινή εκκλησία, ως λατινική εκκλησία και ως τζαμί.

Όταν οι Βενετοί πολιορκούσαν την Ακρόπολη το 1687, οι Τούρκοι είχαν αποθηκεύσει πυρίτιδα μέσα στον Παρθενώνα. Μία βόμβα του ναυάρχου Morosini έπεσε στο μνημείο και προκάλεσε φοβερή έκρηξη που είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή του Παρθενώνα, που μέχρι εκείνη την εποχή διατηρείτο σε καλή κατάσταση.

Η καταστροφή ολοκληρώθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα όταν ο Βρετανός πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη, λόρδος Ελγιν αφαίρεσε από το μνημείο το μεγαλύτερο μέρος από τα γλυπτά που το διακοσμούσαν (ζωφόρο, μετόπες, αετώματα), τα μετέφερε στην Βρετανία και τα πούλησε στο Βρετανικό Μουσείο, του οποίου αποτελούν μία από τις σημαντικότερες συλλογές.

Το Ερέχθειο κτίσθηκε γύρω στα 420 π.Χ. Ο ναός είναι ιωνικού ρυθμού, έχει πρόσταση στα ανατολικά, ένα μνημειώδες πρόπυλο στα βόρεια και τη γνωστή πρόσταση των Καρυατίδων στα νότια. Ο κυρίως ναός ήταν χωρισμένος σε δύο μέρη όπου λατρευόταν η Αθηνά και ο Ποσειδώνας-Ερεχθέας. Μια ανάγλυφη ζωφόρος με θέμα πιθανώς τη γέννηση του Ερεχθέα, περιέτρεχε το κτήριο εξωτερικά. To όνομα του αρχιτέκτονα μας είναι άγνωστο. Όταν όμως στεκόμαστε μπροστά στο θαυμάσιο αυτό ιωνικό οικοδόμημα, το μοναδικό σε όλη την ελληνική αρχιτεκτονική για την εντελώς ιδιότυπη μορφή του, αναρωτιόμαστε ποιος να ήταν δημιουργός του.

Σύμφωνα με μια επιγραφή αναφέρεται ότι κάποιος αρχιτέκτονας Φιλοκλής, επιστατούσε στις εργασίες του Ερεχθείου.
Το Ερέχθειο έχει σχήμα παράξενο, γιατί το έδαφος σε τούτη τη μεριά του βράχου είναι εξαιρετικά ανώμαλο. Αλλού πολύ χαμηλό κι αλλού πολύ ψηλό. Και καθώς ήταν ένας ναός αφιερωμένος σε πολλές θεότητες, τις θεότητες που ανιστορούσαν οι παλιοί θρύλοι της πολιτείας (Ποσειδώνα, Ερεχθέα, Κέκροπα), είχε πολλούς χώρους για τη λατρεία τους. Είναι δύσκολο να περιγραφεί το κτίριο αυτό που έχει τόσες ιδιοτυπίες. Αποτελείται από τρία τμήματα σχεδόν ανεξάρτητα: το κύριο σώμα, τη βόρεια πρόσταση και την πρόσταση των Κορών με τρεις διαφορετικές στέγες. Είναι χτισμένο σε τέσσερα διαφορετικά επίπεδα, έχει ιωνικούς κίονες τριών διαφορετικών διαστάσεων και αναλογιών και επιπλέον χρησιμοποιεί, κατά παλιά ιωνική παράδοση, Κόρες, τις γνωστές “Καρυάτιδες”, ως κίονες. Οι έξι Καρυάτιδες, που στέκονται εκεί, δεν είναι οι αρχαίες. Είναι αντίγραφα γύψινα. Τα πρωτότυπα των τεσσάρων εκτίθενται στο Μουσείο της Ακρόπολης. Η πέμπτη που σώζεται σε θραύσματα φυλάσσεται στην αποθήκη του Μουσείου, ενώ η έκτη βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο.

Η ανάγλυφη ζωφόρος του ναού παριστάνει ίσως τη γέννηση του Ερεχθέα. Στο εσωτερικό του υπήρχε το λατρευτικό άγαλμα της Αθηνάς Πολιάδας φτιαγμένο από ξύλο ελιάς. Μπροστά του έκαιγε το περίφημο χρυσό λυχνάρι, έργο του Καλλίμαχου, του περίφημου τεχνίτη, στον οποίο η παράδοση αποδίδει και τη δημιουργία του κορινθιακού κιονόκρανου που βρέθηκε στην Ακρόπολη.

Ο ναός της Αθηνάς Νίκης βρίσκεται στη νότια πλευρά των Προπυλαίων, δεξιά καθώς ανεβαίνουμε στον ιερό βράχο. Εκεί υπήρχε βωμός κατασκευασμένος από τη χρονιά που καθιερώνονται τα Μεγάλα Παναθήναια. Στα χρόνια των Περσικών πολέμων χτίστηκε ένας μικρός ναός.

Αργότερα οι Αθηναίοι αποφασίζουν να οικοδομήσουν ναό στη νικηφόρο θεά τους, σύμφωνα με σχέδια του Καλλικράτη. Το χτίσιμο αρχίζει στο 427π.Χ., στη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου και ολοκληρώνεται μέσα σε δύο-τρία χρόνια.

Η στενότητα του χώρου προσδιόρισε το μέγεθός του, αλλά η ευαισθησία του αρχιτέκτονα κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα μικρό ναό με μεγάλη χάρη και κομψότητα.

Είναι ένας μικρός αμφιπρόστυλος ιωνικός ναός με τέσσερις κίονες μπροστά και τέσσερις πίσω και υψώνεται στην άκρη του βράχου. Οι παραστάσεις της ζωφόρου του ναού ιστορούν τους αγώνες των Αθηναίων στη στεριά και στη θάλασσα εναντίον των Περσών ή άλλων Ελλήνων, με εξαίρεση την ανατολική πλευρά που είχε ως θέμα τους θεούς του Ολύμπου.

Στο εσωτερικό του ναού υπήρχε ο λίθινος βωμός της θεάς, καθώς επίσης και το ξόανο της Αθηνάς Νίκης με κράνος στο δεξί χέρι και ρόδι στο αριστερό.

Αφού τελείωσε ο ναός, οι Αθηναίοι προστατεύουν την απόκρημνη εξοχή του βράχου με “θωράκειο”, με ένα παραπέτασμα δηλαδή από μαρμάρινες πλάκες, στολισμένες στην εξωτερική τους πλευρά με ανάγλυφα. Νίκες με απλωμένα ή διπλωμένα φτερά στήνουν τρόπαια, οδηγούν ζώα για θυσία, τιμούν τη μεγάλη θεά, την Αθηνά Νίκη, που κάθεται περήφανη στο βράχο. Όσες από τις πλάκες αυτές σώθηκαν, βρίσκονται στο μουσείο της Ακρόπολης.

Τα Προπύλαια οικοδομήθηκαν μεταξύ 437 και 432 π.Χ. σε σχέδια του αρχιτέκτονα Μνησικλή. Αποτελούνται από ένα κεντρικό κτίριο και δύο πτέρυγες. Οι κιονοστοιχίες, στη δυτική και την ανατολική όψη είχαν δωρικούς κίονες, ενώ δύο σειρές ιωνικών κιόνων χώριζαν τον κεντρικό διάδρομο στα τρία. Η βόρεια πτέρυγα είχε στους τοίχους ζωγραφικούς πίνακες ή τοιχογραφίες και γι΄αυτό ονομάστηκε Πινακοθήκη. Η οροφή των Προπυλαίων είχε μαρμάρινα φατνώματα με ζωγραφική διακόσμηση και γύρω-γύρω στη στέγη διάτρητη σίμη.

Από πολύ παλιά οι αρχαίοι Έλληνες συνήθιζαν να διαχωρίζουν τους ιερούς χώρους από την υπόλοιπη έκταση της γης. Το πέρασμα προς το ιερό γινόταν από ένα πρόπυλο, μια είσοδο επιβλητική, που έκανε τον πιστό να αισθανθεί πως αφήνει πια τον οικείο χώρο του, τον κοσμικό, για να πατήσει στο έδαφος του Θεού.

Στην Ακρόπολη υπήρχε ήδη απ' την αρχαϊκή εποχή ένα τέτοιο πρόπυλο. Την κλασική εποχή όμως, η πύλη, που θα οδηγούσε στα ιερά του βράχου, έπρεπε να είναι αντάξια του Παρθενώνα και των άλλων ναών.

Το κεντρικό τμήμα, το καθαυτό πρόπυλο, πλαισιώνεται από χώρους συμμετρικούς. Σπουδαιότερος απ' αυτούς είναι η “Πινακοθήκη”, στη βόρεια πτέρυγα, ένας χώρος που προοριζόταν για την έκθεση πινάκων ζωγραφικής. Το πρόπυλο αποτελείται επίσης από δυο δωρικές εξάστυλες προσόψεις, μία εξωτερική και μία προς το εσωτερικό της Ακρόπολης. Ανάμεσα σ' αυτές υπάρχουν πέντε πύλες, από τις οποίες η κεντρική είναι η μεγαλύτερη. Επειδή η απόσταση ανάμεσα στις κιονοστοιχίες των προσόψεων ήταν μεγάλη, απαιτούνταν εσωτερική υποστύλωση. Αυτή γίνεται με ιωνικούς κίονες, που έχουν τη δυνατότητα με μικρή διάμετρο να έχουν μεγάλο ύψος, ώστε να καταλαμβάνουν λιγότερο χώρο ο οποίος ήταν περιορισμένος.

Έτσι και σ' αυτό το οικοδόμημα γίνεται συνδυασμός των δυο ρυθμών, δωρικού και ιωνικού, και προετοιμάζεται ο επισκέπτης γι' αυτά που θα αντικρίσει στην Ακρόπολη. Το 432 π.Χ. σταματούν οι οικοδομικές εργασίες των Προπυλαίων. Φαίνεται όμως ότι το έργο διακόπηκε και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ εξαιτίας του Πελοποννησιακού πολέμου.

Τεχνικά χαρακτηριστικά

Γενικές πληροφορίες:

Στις παλιότερες περιόδους της ελληνική ιστορίας (π.χ. στη μινωική ) δεν υπήρχαν ξεχωριστοί ναοί και η λατρεία των θεών γινόταν στα ιερά που βρίσκονταν ή μέσα στα ανάκτορα ή στις επαύλεις. Μετά τα γεωμετρικά χρόνια και αφού οι Έλληνες γνώρισαν τους πολιτισμούς των ανατολικών λαών και επηρεάστηκαν από αυτούς, άρχισαν να κτίζουν ξεχωριστά οικήματα, τους ναούς, για να λατρεύουν εκεί τους θεούς τους.

Μέσα στο ναό δεν υπήρχε τίποτα άλλο εκτός από το άγαλμα του θεού ή της θεάς. Ο κόσμος παρέμενε γύρω από το ναό. Εξάλλου ο βωμός για τη θυσία βρισκόταν κι αυτός έξω από το ναό, εκτός από σπάνιες εξαιρέσεις.

Μετά την ξεχωριστή φροντίδα που έδειχναν για την κατασκευή του αγάλματος φρόντιζαν και την εμφάνιση του ναού. Για τους αρχαίους Έλληνες κι ο ναός ήταν κι αυτός ένα «άγαλμα». Άλλωστε η λέξη άγαλμα σημαίνει αυτό που κάνει το θεό να αγάλλεται, να χαίρεται.

Στην αρχή οι πρώτοι ναοί είναι ξύλινοι, αργότερα όμως, γίνονται από μάρμαρο. Η κατεύθυνση ενός ναού είναι από την Ανατολή προς τη Δύση, σ' αντίθεση με τους χριστιανικούς ναούς που έχουν κατεύθυνση από τη Δύση προς την Ανατολή.

Τα μέρη του ναού.

Ο ναός χωρίζεται σε τρία μέρη:

1) ο πρόναος. Είναι ένας μικρός χώρος που το συναντάμε στο μπροστινό μέρος του ναού.

2) ο σηκός. Είναι το κυρίως μέρος του ναού. Εδώ ήταν τοποθετημένο το άγαλμα του θεού.

3) ο οπισθόδομος. Είναι ένας χώρος που βρίσκεται στο πίσω μέρος του ναού.

4) Σε μερικούς ναούς, όπως στον Παρθενώνα, υπάρχει και ένας τέταρτος χώρος πίσω από τον οπισθόδομο που λέγεται οπισθόναος.



κάτοψη ναού (Παρθενώνα)

Ο ρυθμός

Oι αρχαίοι ελληνικοί ναοί κατατάσσονται σε δύο ρυθμούς: τον Ιωνικό και το Δωρικό. Ο Παρθενώνας συνδυάζει και τους δύο ρυθμούς. Εξωτερικά μοιάζει με δωρικό όμως γύρω από το σηκό υπάρχει ζωφόρος που είναι χαρακτηριστικό του ιωνικού.



Παράδειγμα ναού ιωνικού ρυθμού - Παράδειγμα ναού δωρικού ρυθμού



Τα αρχιτεκτονικά μέλη που απαρτίζουν έναν αρχαίο ναό είναι τα εξής:


α) Η κρηπίδα και ο στυλοβάτης. Την κρηπίδα αποτελούν τρεις βαθμίδες (σκαλάκια) πάνω στις οποίες στηρίζονται οι κίονες. Η τελευταία βαθμίδα ονομάζεται στυλοβάτης, γιατί πάνω της "βαίνουν οι στύλοι". Εντυπωσιακή τεχνική λεπτομέρεια του στυλοβάτη είναι η "καμπύλωση" που τη συναντάμε για πρώτη φορά στο ναό του Απόλλωνα στην Κόρινθο (540 π.Χ.) για να φτάσει στην τελειότητα με τον Παρθενώνα. Με την καμπύλωση εννοούμε ότι ο στυλοβάτης δεν είναι απολύτως οριζόντια επιφάνεια, αλλά στο μέσο της κάθε πλευράς είναι λίγο υψηλότερος από τα άκρα.



β) Η βάση. Η βάση αποτελεί χαρακτηριστικό μόνο του ιωνικού ρυθμού. Βρίσκεται στο στυλοβάτη και πάνω της στηρίζεται ο κίονας.



γ) Ο κίονας. Ο κίονας στον ιωνικό ρυθμό αποτελείται από ραβδώσεις που καταλήγουν σε καμπύλες, ενώ στο δωρικό ρυθμό οι ραβδώσεις καταλήγουν σε ακμές (μύτες). Ο αριθμός των ραβδώσεων ποικίλλει από 16 ως 20. Οι κίονες, τις περισσότερες φορές, και ιδίως στο δωρικό ρυθμό, αποτελούνται από κομμάτια, τους σπόνδυλους.

δ) Το κιονόκρανο. Ο κίονας καταλήγει στο κιονόκρανο. Στο δωρικό ρυθμό αποτελείται από τον εχίνο και τον άβακα, ενώ στον ιωνικό από τις έλικες και τον άβακα. Το κιονόκρανο του δωρικού είναι πιο "βαρύ" ενώ του ιωνικού περισσότερο χαριτωμένο.


ε) Το επιστύλιο. Το επιστύλιο είναι ένα παραλληλόγραμμο κομμάτι μαρμάρου που συνδέει τους κίονες και λέγεται έτσι γιατί βρίσκεται "επί των στύλων".

στ) Τα τρίγλυφα και οι μετόπες - Η ζωφόρος.



Στο δωρικό ρυθμό μετά από το επιστύλιο έχουμε τα τρίγλυφα και τις μετόπες.
Τρίγλυφο είναι μια ορθογώνια πλάκα μαρμάρου, η οποία έχει 2,5 κατακόρυφες γλυφές.
Μετόπη είναι μια ορθογώνια πλάκα μαρμάρου, η οποία έχει ανάγλυφη παράσταση.
Στο τμήμα που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο κίονες αντιστοιχούν 2 μετόπες και 3 τρίγλυφα.

Στον ιωνικό ρυθμό μετά το επιστύλιο έχουμε τη ζωφόρο, δηλαδή μια ζώνη από ανάγλυφες πλάκες. Ονομάζεται ζωφόρος επειδή φέρει ζωή.

Μετόπες

Ζωφόρος



ζ) Το γείσο. Το γείσο προεξέχει και προστατεύει από το νερό της βροχής τα τρίγλυφα και τις μετόπες ή τη ζωφόρο.

Το επιστύλιο, τα τρίγλυφα και οι μετόπες ή η ζωφόρος και το γείσο αποτελούν το θριγκό.



η) Το αέτωμα ή τύμπανο. Πρόκειται για το τριγωνικό τμήμα στο πάνω μέρος της πρόσοψης ενός ναού. Ονομάστηκε αέτωμα γιατί το σχήμα του παραπέμπει σε αετό με ανοιγμένα τα φτερά.



Καμπυλώσεις και κλίσεις

Κύριο χαρακτηριστικό του Παρθενώνα είναι η έλλειψη ευθειών.

Ο στυλοβάτης δεν είναι μια απολύτως οριζόντια επιφάνεια, αλλά παρουσιάζει καμπύλωση. Στο μέσο των στενών πλευρών είναι ψηλότερος κατά 6 εκ. και στο μέσο των μακρών κατά 11 εκ.

Εκτός από το στυλοβάτη καμπυλώσεις έχουμε και στο επιστύλιο, στα τρίγλυφα, στο γείσο και στο αέτωμα.

Ενώ θα περίμενε κανείς ότι οι κίονες και οι τοίχοι του σηκού θα ήταν κάθετοι διαπιστώνουμε ότι έχουν μια κλίση. Οι κίονες έχουν κλίση προς το εσωτερικό κατά 7 εκ. ενώ οι γωνιαίοι, που κλίνουν και προς τις δυο πλευρές, κλίνουν κατά 10 εκ. Οι τοίχοι του εσωτερικού είναι κάθετοι, αλλά εξωτερικά κλίνουν προς τα μέσα. Όπως προκύπτει λοιπόν, ο ναός δεν είναι παραλληλεπίπεδος αλλά πυραμοειδής.

Αν προεκτείνουμε τους κίονες προς τα πάνω, τότε οι κίονες των στενών πλευρών θα συναντηθούν σε ύψος περίπου 2200 μ. και των μακρών σε ύψος περίπου 4950 μ.


Η ΚΑΜΠΥΛΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΑΙ ΟΙ " ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΠΤΑΠΑΤΕΣ " του Ν. Καραβά>>>

Τέλος δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι οι αρχαίοι έβαφαν τους ναούς (εκτός από τους κίονες και το επιστύλιο) με έντονα χρώματα, κυρίως κυανό και κόκκινο, όπως άλλωστε έβαφαν και τα αγάλματα



Χρωματική αποκατάσταση αρχαίου ναού, Παρθενώνα


Οι διαστάσεις

Μέσα σε εννιά μόλις χρόνια (από το 447 ως το 438 π.Χ.) ολοκληρώθηκαν οι εργασίες ανέγερσης του πιο φημισμένου ναού της αρχαιότητας. Ο Παρθενώνας αποτελεί το μεγαλύτερο δωρικό ναό που η οικοδόμησή του ολοκληρώθηκε. Οι διαστάσεις του στυλοβάτη είναι 30,88 Χ 69,50. Ακόμη είναι ο μόνος ναός που χτίστηκε εξ ολοκλήρου από μάρμαρο (μέχρι και τα κεραμίδα ήταν μαρμάρινα), εκτός, φυσικά από τα ξύλα που στήριζαν τη σκεπή. Παράλληλα είναι και ο μόνος δωρικός ναός του οποίου και οι 92 μετόπες έχουν ανάγλυφες παραστάσεις.

Εκτός από τα εντυπωσιακά μεγέθη εκείνο που κάνει τον Παρθενώνα μοναδικό είναι οι λύσεις που δόθηκαν στα διάφορα τεχνικά προβλήματα καθώς και η συμμετρία του.

Πιο συγκεκριμένα: Ο Φειδίας ήθελε να στεγάσει στο ναό το 12 μέτρων χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς. Αυτό όμως δημιουργούσε προβλήματα στους αρχιτέκτονες Ικτίνο και Καλλικράτη μιας και ο Παρθενώνας θα χτιζόταν πάνω στον παλιότερο ναό (Vor-Parthenon) του οποίου οι διαστάσεις ήταν 66,94 Χ 23,53. Αναγκαστικά λοιπόν ο Παρθενώνας έπρεπε να έχει μεγαλύτερες διαστάσεις, έτσι ώστε ο σηκός (ο χώρος στον οποίο θα τοποθετούσαν το άγαλμα της Αθηνάς) να έχει το κατάλληλο ύψος και αναγκαστικά το ανάλογο πλάτος. Έτσι, οι διαστάσεις του Παρθενώνα ορίστηκαν στα 30,88 το πλάτος, 69,50 το μήκος και 13,72 το ύψος. Φυσικά θα έπρεπε να γίνουν επιχωματώσεις, για να μπορεί να στηριχτεί ο ναός.

Οι διαστάσεις 30,88 Χ 69,50 Χ 13,72 δε μας λένε τίποτα με μια πρώτη ματιά. Πίσω όμως από αυτά τα νούμερα κρύβονται μεγάλα μυστικά. Όλος ο Παρθενώνας είναι κατασκευασμένος σύμφωνα με την αναλογία 4:9 που είναι γνωστότερη ως "χρυσή τομή". Αυτό σημαίνει πως αν πολλαπλασιάσουμε το ύψος του ναού με το 9 και το γινόμενο που θα προκύψει το διαιρέσουμε με το 4, τότε θα έχουμε βρει το πλάτος του ναού. Πράγματι:

(Ύψος) 13,72 Χ 9 = 125,28 : 4 = 30,87 (Πλάτος)

Το ίδιο συμβαίνει κι αν πολλαπλασιάσουμε το πλάτος με το 9 και διαιρέσουμε το γινόμενο με το 4, τότε θα έχουμε βρει το μήκος του ναού:

(Πλάτος) 30,87 Χ 9 = 277,92 : 4 = 69,48 (Μήκος)

"Η ίδια αναλογία εφαρμόστηκε και στη διάμετρο του κάθε κίονα, στη μεταξύ τους απόσταση, στη σχέση ανάμεσα στο ύψος του κίονα και στο ύψος του θριγκού, στις αναλογίες των μεταξονίων, τη λέπτυνση του κίονα, το περίγραμμα του εχίνου και τον τρόπο σύνδεσης με τον κορμό, τη μορφή και τον αριθμό των τριγλύφων."


Τα μέλη - ανωδομή

Ως συνήθως οι δωρικοί ναοί είχαν 6 κίονες για τις στενές πλευρές και 14 για τις μακρές. Αντίθετα στον Παρθενώνα έχουμε στις στενές πλευρές 8 κίονες ενώ για τις μακρές 17 κίονες. Δημιουργείται έτσι η σχέση α : 2α + 1

Ο μεγαλύτερος αριθμός των κιόνων θα δημιουργούσε αισθητικό πρόβλημα, αν διατηρούνταν η συνηθισμένη διάμετρος και η συνηθισμένη απόσταση του ενός από τον άλλο, γι' αυτό και οι κίονες έγιναν λεπτότεροι και τοποθετήθηκαν πυκνότερα.

Κάθε κίονας έχει ύψος 10,43 μ. και μέση διάμετρο 1,91 μ. Ο καθένας αποτελείται από 11 κομμάτια (σπονδύλους).

Για να αποφευχθούν στις στενές πλευρές τα προβλήματα που δημιουργούνται από την πυκνότητα των κιόνων σε συνδυασμό με το επιστήλιο βρέθηκε η εξής λύση: η απόσταση του πρώτου ακραίου κίονα από το δεύτερο είναι μικρότερη από την απόσταση του δεύτερου με τον τρίτο.

Ο κίονας λεπταίνει προς το επάνω τμήμα, η λέπτυνση όμως αυτή γίνεται μ' ένα ανόμοιο τρόπο. Περίπου στο 1/3 του ύψους του παρουσιάζει μια εξόγκωση η οποία ονομάζεται ένταση. Με την ένταση δίνεται η εντύπωση ενός ζωντανού οργανισμού που "υποφέρει" από το βάρος που σηκώνει.

Στον κίονα ύψους 10,43 μ. αντιστοιχεί θριγκός ύψους μόλις 3,30 μ. Δίνεται έτσι η εντύπωση ότι το φορτίο που σηκώνουν οι κίονες είναι πιο ανάλαφρο αποκτώντας το σύνολο την αίσθηση του ύψους και της χάρης σε αντίθεση με τους παλαιότερους ναούς που δίνουν την αίσθηση ότι οι κίονες "υποφέρουν" από το βάρος του θριγκού.

Πάνω από το επιστύλιο συναντάμε τα τρίγλυφα και τις μετόπες. Συνολικά οι μετόπες και των 4 πλευρών είναι 92 από 32 μετόπες στη βόρεια και τη νότια πλευρά και από 14 στην ανατολική και τη δυτική. Το ύψος τους είναι 1,2 μ. Το βάθος τους φαίνεται πως ήταν χρωματισμένο κόκκινο. Ο Φειδίας εικόνισε τέσσερα θέματα: στην ανατολική μεριά έχουμε τη Γιγαντομαχία, στη δυτική την Αμαζονομαχία στη νότια την Κενταυρομαχία, και στη βόρεια την Ιλίου πέρσιν, δηλαδή την άλωση της Τροίας. Ο Παρθενώνας είναι ο μοναδικός ναός που έχει παραστάσεις σ' όλες τις μετόπες. Ο λόγος που δε συναντάμε παραστάσεις στις μετόπες στους άλλους ναούς είναι καθαρά οικονομικός.

Μετά τα τρίγλυφα και τις μετόπες έχουμε το γείσο, το αέτωμα με τα εναέτια γλυπτά (αυτά που βρίσκονται μέσα στο αέτωμα). Στο ανατολικό αέτωμα ο Φειδίας παράστησε τη γέννηση της Αθηνάς από το κεφάλι του Δία, και στο δυτικό την φιλονικία της Αθηνάς με τον Ποσειδώνα για την προστασία της Αθήνας, από την οποία νικήτρια βγήκε η Αθηνά.

Καταλήγουμε στη στέγη η οποία ήταν δίρριχτη. Τα κεραμίδια του Παρθενώνα ήταν κι αυτά από λευκό μάρμαρο κι επειδή ήταν αρκετά λεπτά φίλτραραν το φως του ήλιου και χάριζαν στο εσωτερικό του ναού ένα γλαυκό χρώμα. Στις μακριές πλευρές τα κεραμίδια καταλήγουν σε ακροκέραμα με τη μορφή ανθεμίου. Στις τέσσερις άκρες της στέγης υπάρχουν λεοντοκεφαλές - ψευδοϋδρορόες. Τέλος στην κορυφή των αετωμάτων υπήρχαν τα ακρωτήρια, ενώ στη μέση, στην κορυφή της στέγης υπήρχε ένα τεράστιο ανθέμιο.



Τα άλλα κτίσματα της Ακρόπολης - Χάρτης

1. Το μνημείο του Λυσικράτη
2. Το Ωδείο του Περικλέους
3-6. Το τέμενος του Διονύσου Ελευθερέως
3. 0 παλαιότερος ναός του Διονύσου Ελευθερέως
4. 0 νεότερος ναός του Διονύσου Ελευθερέως
5. 0 βωμός του Διονύσου Ελευθερέως
6. Η στοά του τεμένους του Διονύσου Ελευθερέως
7. Η σκηνή του θεάτρου του Διονύσου Ελευθερέως
8. Η ορχήστρα του θεάτρου του Διονύσου Ελευθερέως
9. Το χορηγικό μνημείο του θρασύλλου
10. Οι χορηγικοί κίονες πάνω από το μνημείο του θρα-ούλλου
11. Το χορηγικό μνημείο του Νικία
12-17. Το ιερό του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ
12. 0 ναός του Ασκληπιού
13. 0 Βωμός του ιερού
14. Η στοά
15. Τετράγωνο δωμάτιο του ιερού
16. Η νότια στοά του ιερού
17. Η ιονική στοά του ιερού
18. Η κρήνη της Αλκίππης
19. Ο ΝΑΟΣ της θέμιδος
20. Το Ιππολύτειο
21. Η στοά του Ευμένους
22. Το Ωδείο του Ηρώδη του Αττικού
23. Το ιερό των "Νυμφών"
24. Ρωμαϊκό κτίσμα
25. Ιερά στη νοτιοδυτική άκρη της Ακρόπολης
26. Η Κλεψύδρα
27. Το ιερό του Απόλλωνα
28. Το ιερό του Διός Ολυμπίου
29. Το ιερό του Πανός
30. Το ιερό της Αφροδίτης και του Έρωτα
31. Το Αγλαύρειο
32. Το "Ανάκειο"
33. Η Πύλη Βeule
34. 0 βωμός του Απόλλωνος Αγυιέως
35. Το ιερό της Αθήνας Πυλάτιδος
36. Το βάθρο του Ευμένους - Το τέθριππο του Αγρίππα
37. Τα Μνησίκλεια Προπύλαια
38. Η Πινακοθήκη
39. Οίκημα με δύο δωμάτια
40. 0 ναός της Αθηνάς Νίκης
41. Το ιερό της βραυρωνίας Αρτέμιδος
42. Η Χαλκοθήκη
43.Ο Παρθενών
44. 0 ναός της Ρώμης και· του Αυγούστου
45. Το ιερό του Πανδίονος
46. Το ιερό του Διός Πολιέως
47. Το ιερό της "Γης Καρποφόρου"
48. 0 βωμός της Αθηνάς
49. 0 "αρχαίος νεώς" της Αθηνάς
50. Το Ερέχθειο
51. Το Πανδρόσειο
52. Το Αρρηφόριο
53. Αθηνά Πρόμαχος

πηγές - Αρχαιολογικός χώρος Ακροπόλεως

Μ.Ανδρόνικος, Ακρόπολη, Εκδοτική Αθηνών

Σπύρος Σίτος, Ιστορία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού

Γ. Παπαθανασόπουλος, H Aκρόπολη, Εκδόσεις Κρήνη

Γιάννης Παπαθανασίου -
http://users.thess.sch.gr/ipap/index.htm

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΑΛΑΤΑΔΩΝ - Πιπεράρη Αφροδίτη

ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗ ΣΕ ΕΝΑΝ ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΝΑΟ
ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ
Κείμενα: Fiona MacDonald
Εικονογράφηση: Mark Bergin
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΟΝΤΕΡΝΟΙ ΚΑΙΡΟΙ

ΟΔΙΚΟΙ- ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΠΡΑΝΙΔΗΣ

ΑΚΡΟΠΟΛΗ
ΝΕΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ
Γ.ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Π.ΕΦΟΡΟΥ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΝΗ

πηγή: Greek Architects

Ο Ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος



Ο αρχαιολογικός χώρος και ιστορικός τόπος όπου βρίσκεται η θέση του ναού της ΑΓΡΟΤΕΡΑΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ στο Μετς απειλείται από μερική η ολική οικοπεδοποίηση.


Η αρχαίος ναός ως μετα βυζαντινή εκκλησία γνωστή ως η «Παναγιά στην Πέτρα »
όπως τον είδαν και κατέγραψαν οι αρχιτέκτονες Stuart & Revett το 1750-3

Η ιστορία και η σημαντικότητα για την πόλη των Αθηνών του αρχαιολογικού χώρου επί της οδού Αρδηττού, όπου βρίσκεται η θέση του παριλίσσιου Ναού της Αγροτέρας Αρτέμιδος, και η ανάγκη απαλλοτρίωσης του έχει επισημανθεί από 1964.

Στην πρώτη συνεδρίαση του ΚΑΣ (44/7.7.64), επιφανείς αρχαιολόγοι και άνθρωποι των γραμμάτων όπως ο Χ. Καρούζος, ο Λ. Πολίτης, ο Ι. Κόντης, ο Μ. Χατζηδάκης, ο Ν. Πλάτωνος, Χ. Μακαρόνας, αποφάσισαν την αναγκαστική απαλλοτρίωση του οικοδομικού τετράγωνου, την προστασία και ανάδειξη του διότι «… πρόκειται περί ενός των επιφανέστερων μνημείων των αρχαίων Αθηνών ακόμα και αν αποδεικνύεται τελικώς ότι δεν υπάρχουν λείψανα δια την σπουδαιότητα του ναού ο οποίος υπήρχε εις την θέσην » και τη διαμόρφωση του «σε αρχαιολογικό χώρο ελεύθερο και επισκέψιμο»

Θεωρείται από τα σημαντικότερα μνημεία της αρχαιότητας αλλά και της μεταγενέστερης ιστορίας διότι:

1) Η τοποθεσία διασώζεται μέχρι σήμερα μετά από 2.500 χρόνια πολυτάραχης ιστορίας.

2) Ήταν πρότυπος του ναού της Απτέρου Νίκης στην Ακρόπολη και θεωρείται έργο του Καλλικράτη ( 5ος αιώνας π.Χ.)

3) Ήταν χώρος τέλεσης των Μικρών Ελευσινίων Μυστηρίων γνωστά ως τα εν Άγραις μυστήρια, λατρευτικά αντικείμενα των οποίων βρήκε ο αρχαιολόγος Α. Σκιάς στην ανασκαφή του το 1897 όταν ανακάλυψε την βάση του ναού, τις αψίδες των μεταγενέστερων ναών, τους τάφους και τμήμα της ζωφόρου.

4) Ήταν ο ναός όπου οι Αθηναίοι έταξαν την Μάχη του Μαραθώνος και επί αιώνες ετελούντο εκεί μεγάλες θυσίες.

5) Μετατράπηκε σε παλαιοχριστιανική βασιλική το 2ο- 3ο αιώνα μ.Χ με εκτενές νεκροταφείο εμφανές και σήμερα.

6) Στην μεταβυζαντινή περίοδο προστέθηκε τρούλος και σε αυτή του τη μορφή έμεινε
στη ιστορία διαμέσου των περίφημων χαλκογραφιών των Άγγλων περιηγητών-
αρχιτεκτόνων Stuart & Revett που επισκέφθηκαν την Αθήνα το 1753 και που
απεικονίζουν τον αρχαίο ναό ενσωματωμένο στην ορθόδοξη εκκλησία γνωστή ως
« Παναγιά στην Πετρά»

7) Η λεπτομερής αποτύπωση του μνημείου από τους δυο αρχιτέκτονες (1750-53) αποτελεί διδακτική ύλη στους σημερινούς φοιτητές της αρχαιολογίας και της αρχιτεκτονικής.

8) Τμήματα της ζωφόρου βρίσκονται στα αρχαιολογικά μουσεία του Βερολίνου της Βιέννης και των Αθηνών, ενώ κάποιες ιωνικές βάσεις βρίσκονται στη ρωμαϊκή αγορά.

Το 1778 ο Τούρκος διοικητής των Αθηνών Χατζή Αλί Χασεκή διέταξε την κατεδάφιση του ναού για να χρησιμοποιηθεί το υλικό του στην κατασκευή του αμυντικού τείχους της πόλης
Με την διάνοιξη της οδού Αρδηττού το 1962 αποκαλύφθηκε από τον αρχιτέκτονα-αρχαιολόγου Ι. Τραυλού ο αναλληματικός τοίχος γίνεται παράκαμψης του δρόμου και ξεκινάει η πρώτη κήρυξη υπέρ της απαλλοτρίωσης ολόκληρου του τετραγώνου

Τα 40 και πλέον έτη που ακολούθησαν την πρώτη εισήγηση του ΚΑΣ το 1964 το ίδιο όργανο έχει γνωμοδοτήσει επτά φορές για την άμεση απαλλοτρίωση του χώρου ενώ έχουν εκδοθεί και τρεις υπουργικές αποφάσεις υπέρ της απαλλοτρίωσης, οι οποίες δυστυχώς ουδέποτε υλοποιήθηκαν ενώ είχε βρεθεί η χρηματοδότηση ( η τελευταία απόφαση εξέπνευσε το 1999). Επισημαίνουμε ότι ο χώρος είναι ακατοίκητος από την δεκαετία του 60 και αποτελείται από ερειπωμένα σπίτια, κήπους και αυλές.

Σήμερα ο αρχαιολογικός χώρος του Ναού της Αγροτέρας Αρτέμιδος κινδυνεύει να αφανισθεί, καθώς μετά την τελευταία απόφαση του υφυπουργού Πολιτισμού Π. Τατούλη (ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Φ03/88473/31-10-2005), όπου αποφασίσθηκε η καθαίρεση των ερειπωμένων κτισμάτων, η ανασκαφή όλου του τετραγώνου και εν συνεχεία να οριστεί, νεα γνωμοδότηση του ΚΑΣ υπάρχουν πια σοβαρές πιθανότητες να αποδοθεί ο χώρος στους ιδιοκτήτες των ακίνητων προς οικοδόμηση με την αιτιολογία της έλλειψης πόρων για την αναγκαία απαλλοτρίωση.

Θα θέλαμε εδώ να τονίσουμε ότι δεν χρειάζεται περαιτέρω ανασκαφή για να αποδειχθεί η σημαντικότητα του αρχαιολογικού χώρου. Οποιαδήποτε ανασκαφική έρευνα που δεν οδηγεί στην περαιτέρω τεκμηρίωση του χώρου δημιουργεί αμφιβολίες την στιγμή που δεν έχει προκύψει η απαλλοτρίωση του όπως π.χ η χρήση της ανασκαφής ως τεκμήριο για τη οικοδόμηση τμήματος του αρχαιολογικού χώρου.
Οι εργασίες καθαίρεσης ξεκίνησαν στις 27/11/2006.

Η μερική κατεδάφιση των ερειπίων διακόπηκε στις 10/12/2006 διότι το ποσό για την κατεδάφιση η οποία γίνεται δημοσία δαπάνη εξαντλήθηκε πριν την ολοκλήρωση των εργασιών. Είναι γεγονός ότι στην κατεδάφιση βρέθηκε αρχαίο οικοδομικό υλικό ενσωματωμένο μέσα στα παλαιά κτίρια.

Τα συμφέροντα όμως είναι πολύ ισχυρά και φαίνεται πως ασκούνται μεγάλες πιέσεις για να αποδοθεί μελλοντικά ο ιστορικός χώρος στους ιδιοκτήτες των ακινήτων. Χρειάζονται ισχυρές πιέσεις από την «άλλη πλευρά» και πολιτικη βούληση για να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο.
Η αιτιολογία της κυβέρνησης ότι δεν έχει χρήματα για την απαλλοτρίωση δεν πρέπει να περάσει διότι

1) Δεν μπορεί να ακυρώνεται ένας τόσο σημαντικός αρχαιολογικός και ιστορικός χώρος για την εξυπηρέτηση του ιδιωτικό- πολιτικού συμφέροντος.

2) δημιουργεί ένα πολύ αρνητικό προηγούμενο για παρόμοιες περιπτώσεις.

3)τα παριλίσσια ιερά πρέπει να ενταχθούν στην ενοποίηση όπως είχε προβλεφθεί.

Μια τέτοια συνολική εικόνα τοποθετεί την Αγροτερα Αρτέμιδα σε πρωτεύοντα ρόλο διότι είναι το μόνο παριλίσιο ιερό από την νότια πλευρά του Ιλισσού που έχει απομείνει.
Ως πολίτες των Αθηνών πιστεύουμε ότι πρέπει επιτέλους να δοθεί μια τελική λύση σε αυτή την μακραίωνη ιστορία και αυτή δεν είναι άλλη από την απαλλοτρίωση, προστασία και ανάδειξη ολόκληρου του οικοδομικού τετραγώνου, το οποίο πέρα από το τμήμα του αναλημματικού τοίχου και τα θεμέλια του ναού συμπεριλαμβάνει, ως φυσική του προέκταση, το εκτεταμένο νεκροταφείο των πρώτων χριστιανικών χρόνων και στο οποίο σώζεται αλώβητο το μοναδικό τμήμα της νοτιοανατολικής κοίτης του Ιλισού.

Η απαλλοτρίωση, η διαμόρφωση του σε ελεύθερο και επισκέψιμο χώρο και η ενοποίηση του με τους αρχαιολογικούς χώρους που το περικλείουν, θεωρούμε ότι αποτελεί μια έμπρακτη χειρονομία υπέρ του ευρύτερου δημοσίου συμφέροντος, καθώς:

1) Η πόλη μας χρειάζεται επειγόντως χώρους αδέσμευτους από οικοδομές, πόσο μάλλον όταν αυτοί είναι μεγάλης αρχαιολογικής και ιστορικής άξιας με αναφορές σε διαφορετικές περιόδους της ιστορίας της πόλης, αλλά και βρίσκονται σε μια τοποθεσία εντός του ιστορικού κέντρου η οποία διατηρεί μέχρι σήμερα αλώβητη την γεωγραφική της μορφολογία.. Επίσης, ο ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος είναι το μόνο αρχαίο ιερό που έχει απομείνει στην νοτιο-ανατολική κοίτη του Ιλισού, απέναντι από το Ολυμπείο και την Ακρόπολη, που δίνει ακόμη την αίσθηση της γεφύρωσης των δυο οχθών του Ιλισού και την μεταξύ των ιερών σχέση. Περιβάλλεται δε από τους λόφους της Άγρας και του Αρδηττού, συνυπάρχει με σύγχρονα μνημεία αρχιτεκτονικής όπως το Ζάππειο και βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από το Παναθηναϊκό στάδιο.

2) Θα διασωθεί ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ιστορικής και συλλογικής μνήμης της πόλης των Αθηνών για τις επόμενες γενεές

Στην διάσωση και ανάδειξη του χώρου πιστεύουμε ότι έμπρακτο ρόλο μπορεί να παίξει ο Δήμος Αθηναίων σε συνεργασία με αλλά συναρμόδια Υπουργεία.
Για την προστασία και ανάδειξη του χώρου αγωνίζονται επί χρόνια, μη κυβερνητικές οργανώσεις (όπως το ICOMOS, η Ελληνική Εταιρία για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων), τοπικοί σύλλογοι (όπως ο «Αρδηττός», ο «Παριλίσσιος, η Πρωτοβουλία κατοίκων Μετς) πολλοί πολίτες και βουλευτές και έχουν γίνει ερωτήσεις στην Βουλή .

Ένδειξη του παγκόσμιου ενδιαφέροντος για το ναό της Αγροτέρας Αρτέμιδος, αποτελεί το γεγονός ότι πάνω από 3400 πολίτες από όλο τον κόσμο προσυπογράφουν την έκκληση για την άμεση απαλλοτρίωση και ανάδειξη του μνημείου στην ιστοσελίδα www.artemisagrotera.org, όπου και καταγράφεται όλο το ιστορικό του ναού, της διαδικασίας απαλλοτρίωσης του χώρου, η δράση των πολιτών, οι δημοσιεύσεις του τύπου και φωτογραφικό υλικό που καλύπτει διαχρονικά το μνημείο.

Πρωτοβουλία Κατοίκων Μετς.

πηγή: Greek Architects

Αρχαία ελληνική στοά


Στοά στην αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική ονομάζεται το μακρόστενο, ευρυμέτωπο κτήριο, του οποίου η μία μακρά πλευρά, η πρόσοψη, είναι ανοικτή και καλύπτεται με κιονοστοιχία αντί για τοίχο.

Αυτό το τελευταίο στοιχείο διακρίνει τη στοά από άλλα επιμήκη ευρυμέτωπα κτήρια με είσοδο στη μακρά πλευρά, όπως οι σκευοθήκες και οι λέσχες. Στοές χτίζονταν σε δημόσιους χώρους συγκέντρωσης, πλατείες, αγορές, ιερά, θέατρα κ.λπ., σπανιότερα στις παρυφές δρόμων. Η πρωιμότερη λιθόκτιστη στοά της ελληνικής αρχιτεκτονικής είναι η λεγόμενη Νότια Στοά στο Ηραίο (1) της Σάμου, χτισμένη τον 7ο αι. π.Χ. στη νότια παρυφή του ιερού.

Η πρωταρχική λειτουργία της στοάς είναι να προστατεύει τους παριστάμενους από τις καιρικές συνθήκες (ήλιο, βροχή, κ.λπ.) χωρίς να τους κλείνει σε μια αίθουσα. Γι' αυτό και η στοά είναι απόλυτα συνυφασμένη με τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Στοές χρησιμοποιήθηκαν δευτερευόντως για να στεγάσουν τις έδρες αξιωματούχων (π.χ. η Βασίλειος Στοά και η Νότια Στοά Ι στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας), καταστήματα, οικονομικές συναλλαγές ή αφιερώματα (π.χ. η Στοά των Αναθημάτων στη Σαμοθράκη).


Κάτοψη του αρχιτεκτονικού τύπου της αρχαίας ελληνικής στοάς στη βασική του μορφή

Η βασική αρχιτεκτονική μορφή της στοάς μπορούσε να επεκταθεί και να γίνει πιο περίπλοκη, ανάλογα με τις ανάγκες και την αισθητική που προοριζόταν να εξυπηρετήσει. Συχνή είναι π.χ. η ύπαρξη δεύτερης, εσωτερικής κιονοστοιχίας στον κεντρικό άξονα του κτηρίου, που το χώριζε σε δύο κλίτη. Η εσωτερική κιονοστοιχία είναι συνήθως πιο αραιή, καθώς τα μετακιόνια διαστήματά της είναι διπλάσια σε μήκος απ' ό,τι της εξωτερικής κιονοστοιχίας. Σ' αυτή την περίπτωση η εξωτερική κιονοστοιχία είναι συνήθως δωρική και η εσωτερική ιωνική. Τέτοιες δίκλιτες στοές απαντούν συνήθως από τα ελληνιστικά χρόνια.

Το δεύτερο κλίτος σε μεγάλες στοές καταλαμβάνεται συχνά από σειρά ομοιόμορφων, μικρών, ορθογώνιων δωματίων, που είναι ανοιχτά προς το εξωτερικό κλίτος. Σε μια περίπτωση, στη στοά του Ιερού του Ηρακλή στη Θάσο του 5ου αι. π.Χ., τα δωμάτια είναι αρκετά μεγάλα ώστε να χωρούν κλίνες περιμετρικά δίπλα στους τοίχους για την τέλεση συμποσίων. Τα δωμάτια αυτά ονομάζονται οίκοι. Πραγματικά τρίκλιτες στοές, δηλ. στοές με δύο εσωτερικές κιονοστοιχίες χωρίς σειρά δωματίων, υπάρχουν ελάχιστες (π.χ. η Στοά του Φιλίππου στην αγορά της Μεγαλόπολης).

Η στοά είναι ένας ασταθής αρχιτεκτονικός τύπος, χωρίς αποκρυσταλλωμένες αναλογίες. Προσαρμόζεται στις εκάστοτε ανάγκες του χώρου και στην επιθυμία προβολής και την αισθητική του χρηματοδότη της. Στις περισσότερες στοές ο τοίχος της πίσω μακράς πλευράς επεκτείνεται στις στενές πλευρές και φτάνει μέχρι την πρόσοψη με την κιονοστοιχία. Τότε η στοά χαρακτηρίζεται εν παραστάσι. Από την Ύστερη Κλασική Περίοδο όμως απαντούν και πρόστυλες στοές, στις οποίες οι κίονες της πρόσοψης φτάνουν μέχρι τις γωνίες. Οι πλευρικοί τοίχοι σταματούν τότε λίγο πριν το μέτωπο του κτηρίου. Σε άλλες στοές η κιονοστοιχία απλώνεται και στις στενές πλευρές, αυτή η διαμόρφωση όμως έβλαπτε την προστατευτική λειτουργία του κτηρίου και τελικά δεν επικράτησε.


Ρωμαϊκή Αγορά στην Αθήνα.
Διακρίνονται οι κιονοστοιχίες των στοών που περιέβαλλαν την κεντρική της πλατεία


Οι στοές είναι συνήθως αυτόνομες και συνδέονται με τον υπαίθριο χώρο μπροστά από την κιονοστοιχία τους. Όταν καλύπτουν τις τέσσερις πλευρές μιας αυλής ή μιας πλατείας σε ένα ενιαίο αρχιτεκτόνημα, τότε σχηματίζεται ένα περιστύλιο. Σε ελάχιστες περιπτώσεις απαντούν γωνιακές στοές ή διπλές στοές (Μεγαλόπολη, Δήλος, Τήνος), δηλ. δύο στοές κολλημένες πλάτη με πλάτη. Εξέλιξη αυτού του τελευταίου τύπου αποτελεί η Μέση Στοά στην Αρχαία Αγορά των Αθηνών, ουσιαστικά ένα περίπτερο κτήριο με θωρακείο ανάμεσα στους κίονες της κεντρικής κιονοστοιχίας.

Η εξέλιξη της στοάς συνδέεται άμεσα με την εξέλιξη της αρχαίας αγοράς. Από την Κλασική Περίοδο εμφανίστηκε και στα ελληνιστικά χρόνια επικράτησε η τάση ανέγερσης ορθογώνιων αγορών. Τότε άρχισαν να χτίζονται στοές σχήματος Π περιβάλλοντας την κεντρική πλατεία μιας πόλης (π.χ. στη Μαγνησία στο Μαίανδρο) ή ενός ιερού (π.χ. στο Ασκληπιείο της Κω, στο Ιερό της Άρτεμης στη Βραυρώνα ήδη από το τελευταίο τέταρτο του 5ου αι. π.Χ.). Η επικράτηση της νέας τάσης για ορθογώνιες αγορές με στοές σχήματος Π φαίνεται πολύ καθαρά στη Νότια Πλατεία της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών από το 2ο αι. π.Χ. Τότε εγκαταλείπεται η κλασική Νότια Στοά Ι και στη θέση της χτίζονται η Νότια Στοά ΙΙ, το Ανατολικό Κτήριο και η Μέση Στοά δημιουργώντας ένα Π. Το επόμενο βήμα προς την κλειστή αγορά με τετραπλή στοά (περιστύλιο) θα πραγματοποιήσουν οι Ρωμαίοι υιοθετώντας από την ελληνιστική αρχιτεκτονική την τάση θεατρικής διαμόρφωσης των δημόσιων χώρων.

Στοές

Νότια Στοά ΙΙ στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας
Μέση Στοά στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας
Ελευσίνα, γωνιακή στοά
Ολυμπία, Νότια Στοά
Ολυμπία, Στοά της Ηχούς
Δελφοί, Ιερό του Απόλλωνα, Στοά των Αθηναίων
Δελφοί, Ιερό του Απόλλωνα, Δυτική Στοά
Δελφοί, Ιερό του Απόλλωνα, Στοά Αττάλου Α΄
Δήλος, Στοά του Φιλίππου
Ωρωπός, Ιερό του Αμφιαράου, δίκλιτη στοά
Σάμος, Βορειοδυτική Στοά
Πριήνη, Ιερή Στοά
Άσσος, Βόρεια Στοά
Μίλητος, Στοά στη Νότια Αγορά

Σημειώσεις

1) Ηραίον Σάμου
Στο Ηραίο της Σάμου βρίσκονται και τα ερείπια του ομώνυμου ναού της αρχαιότητας, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στην Ήρα.
Χαρακτηριστική εικόνα από το Ηραίο είναι η μια μοναδική κολώνα που παραμένει όρθια.
Η περιοχή του Ηραίου ήταν αρχαιότατος τόπος θρησκευτικής λατρείας, κάτι που φαίνεται από το γεγονός ότι στην περιοχή υπάρχουν ερείπια από τουλάχιστον 4 ναούς (Εκατόμπεδος Ι - 8ος αιώνας π.Χ., Εκατόμπεδος ΙΙ - 7ος αιώνας π.Χ., ο ναός των Ροίκου και Θεοδώρου - 6ος αιώνας π.Χ., ο ναός με τη μορφή που σώζεται σήμερα - της εποχής του τυράννου Πολυκράτη 538-522 π.Χ., ναοί ρωμαϊκών χρόνων).
Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι το Ηραίο της Σάμου ήταν ο μεγαλύτερος ναός στην Ελλάδα. Είναι δίπτερος ιωνικού ρυθμού, με 155 γιγάντιες κολώνες.
Χαρακτηριστική για το επίπεδο της κατασκευής είναι η ύπαρξη δικτύου πήλινων αγωγών για την αποχέτευση των υδάτων της βροχής.
Από τα αναθήματα που έχουν βρεθεί και παρουσιάζονται στο μουσείο του Βαθέως, φαίνεται ότι η θρησκευτική επιρροή του ναού απλωνόταν σε όλη την Ελλάδα, τη Μικρά Ασία, μέχρι και την Αίγυπτο, συγκρίσιμη με την επιρροή του Μαντείου των Δελφών.
Μέρος του συμπλέγματος του ναού είναι και η Ιερά οδός, στρωμένη με πέτρα, η οποία οδηγούσε στην πρωτεύουσα της Σάμου (το σημερινό Πυθαγόρειο).

Βιβλιογραφία
Α.Ν. Μαστραπάς, Ελληνική Αρχιτεκτονική, 1994.
Α.Ν. Μαστραπάς, Μνημειακή τοπογραφία της αρχαίας Αθήνας, Εκδόσεις Καρδαμίτσα: Αθήνα 1999, σσ. 21-22.
W. Müller, Η αρχιτεκτονική στην Αρχαία Ελλάδα, 1995.

πηγή: Greek Architects

Υδάτινοι Πόροι - Η Κατάσταση στην Ελλάδα

Υδάτινοι πόροι

Φαινομενικά είναι άφθονο και υπάρχει παντού. Στην πραγματικότητα όμως, το νερό είναι ένας περιορισμένος φυσικός πόρος. Μόνο το 2,5% των παγκόσμιων αποθεμάτων είναι γλυκό, και το περισσότερο από αυτό βρίσκεται εγκλωβισμένο στους παγετώνες και στο υπέδαφος. Τελικά, το νερό που είναι πραγματικά διαθέσιμο στον άνθρωπο είναι ελάχιστο (μόλις 1%). Δεν είναι επομένως τυχαίο, που η λειψυδρία αποτελεί σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα για πολλές χώρες - ακόμα και αιτία πολέμων.

Για παράδειγμα, σε πολλές περιοχές της Μεσογείου η έλλειψη νερού οδηγεί ήδη σε κλιμακούμενες συγκρούσεις ανάμεσα στις διάφορες χρήσεις του των υδάτινων πόρων, ενώ το 35% των κατοίκων της Μεσογείου αντιμετωπίζουν ήδη πρόβλημα έλλειψης ή ανεπάρκειας νερού. Τα φαινόμενα ξηρασίας, όσο και αν είναι αναμενόμενα στη λεκάνη της Μεσογείου, εντείνονται σε διάρκεια και συχνότητα και είναι χαρακτηριστικό ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι ετήσιες οικονομικές απώλειες λόγω ξηρασίας φτάνουν τα 5,3 δις €. Το 2003 με μεγάλη ξηρασία στη δυτική Ευρώπη οι οικονομικές απώλειες έφτασαν τα 7,5 δις €.

Αλλά και σε διεθνές επίπεδο τα νούμερα είναι ανησυχητικά:

  • 1 στους 6 ανθρώπους (1,1 δις) δεν έχει πρόσβαση σε νερό
  • 1 στους 3 (2,4 δις) χωρίς βασικές εγκαταστάσεις υγιεινής
  • 4500 παιδιά (<5)>
  • Σε 30 χρόνια, λόγω αύξησης του πληθυσμού, άλλα 2,1 δις ανθρώπων υπολογίζεται ότι θα αντιμετωπίσουν προβλήματα ανεπάρκειας νερού.
  • Το 54% του νερού της γης έχει εκτραπεί από τη φυσική του ροή με αποτέλεσμα το νερό που βρίσκεται σε δεξαμενές και ταμιευτήρες να είναι 3-6 φορές περισσότερο από το ελεύθερο νερό.

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Η Ελλάδα είναι μια μάλλον πλούσια σε νερό μεσογειακή χώρα αφού η μέση ετήσια βροχόπτωση φτάνει τα 700mm/χρόνο, μεγαλύτερη από ότι στην Ισπανία (636 mm/έτος) ή την Κύπρο (498mm/έτος). Το νούμερο αυτό κρύβει, ωστόσο, τις μεγάλες διαφορές που παρατηρούνται τοπικά, καθώς το κύριο χαρακτηριστικό των υδάτινων πόρων στην Ελλάδα είναι η άνιση κατανομή τους στο χώρο και το χρόνο. Το έντονο ανάγλυφο, οι πολλές και σχετικά μικρές λεκάνες απορροής, η άνιση κατανομή των βροχοπτώσεων σε συνδυασμό με τη συγκέντρωση του πληθυσμού και των κυριότερων δραστηριοτήτων (μεγάλες πόλεις, γεωργία, τουρισμός) στα ξηρότερα μέρη της χώρας, προκαλούν τελικά προβλήματα διαθεσιμότητας και κάνουν δύσκολη τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Ένα άλλο χαρακτηριστικό είναι ότι το 20% των επιφανειακών νερών της χώρας είναι εισαγόμενο, αφού τα μεγαλύτερα ποτάμια φτάνουν στην Ελλάδα από γειτονικές χώρες.

Όσον αφορά τις χρήσεις του νερού στη χώρα μας, η γεωργία καταναλώνει το 87%, τα νοικοκυριά (αστική χρήση) και ο τουρισμός το 10% και η βιομηχανία το 3%. Οι υψηλές αρδευτικές ανάγκες, ο τουρισμός που αυξάνεται την ξηρή καλοκαιρινή περίοδο, και οι οικιακές ανάγκες ασκούν σημαντική πίεση στα αποθέματα γλυκού νερού.

Image

Σε πολλές περιπτώσεις αναγνωρίζεται ότι το πρόβλημα προκύπτει από την κακοδιαχείριση των υδάτινων πόρων και την κακή αξιολόγηση των αναγκών, και όχι από την πραγματική του ανεπάρκεια. Ο εκσυγχρονισμός των δικτύων άρδευσης, ώστε να μειωθούν οι σημερινές απαράδεκτες απώλειες που φτάνουν ως και το 50%, η επιλογή των βέλτιστων μεθόδων άρδευσης ανά καλλιέργεια, αλλά τελικά και η σωστή επιλογή των καλλιεργειών ανάλογα με την περιοχή και το υδατικό δυναμικό της είναι τα πλέον προφανή μέτρα ώστε να γίνει ορθολογική διαχείριση του νερού από τη γεωργία. Αλλά και η εξοικονόμηση ενέργειας στην οικιακή χρήση μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην επίλυση του προβλήματος, αν αναλογιστεί κανείς τον πληθυσμό της Αττικής (μιας σχετικά άνυδρης περιοχής) ή τον πολλαπλασιασμό του πληθυσμού στα νησιά, λόγω τουρισμού το καλοκαίρι (το 2006 για τις ανάγκες των άνυδρων νησιών των Δωδεκανήσων χρειάστηκε η μεταφορά 655.311 κυβικών νερού).

Τελικά, η μόνη μακροπρόθεσμα βιώσιμη λύση είναι η «διαχείριση της ζήτησης». Έχει υπολογιστεί ότι η διαχείριση της ζήτησης στη Μεσόγειο μπορεί να μειώσει την κατανάλωση νερού κατά 28% τα επόμενα 25 έτη (31 km3/έτος).

Η Ελλάδα, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει στη διάθεσή της σύγχρονα εργαλεία ώστε να σχεδιάσει και να εφαρμόσει μακροπρόθεσμα τις κατάλληλες πολιτικές. H κοινοτική Οδηγία 2000/60/ΕΚ για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων στοχεύει στην ολοκληρωμένη διαχείριση των επιφανειακών και των υπόγειων νερών, καθώς και στην προστασία, βελτίωση και αποκατάστασή τους, έτσι ώστε μέχρι το τέλος του 2015 όλα τα υδάτινα συστήματα να βρίσκονται σε καλή οικολογική κατάσταση. Ωστόσο, η ως τώρα πορεία της χώρας κάνει εξαιρετικά αμφίβολη την επίτευξη των στόχων της Οδηγίας-πλαίσιο για το Νερό. Συγκεκριμένα η Ελλάδα:

  • Δεν έχει ολοκληρώσει, ως όφειλε ως τις αρχές του 2005, την ανάλυση των χαρακτηριστικών και των επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων (πχ γεωργία, τουρισμός) στην κατάσταση των υδάτων.
  • Δεν έχει ασχοληθεί καθόλου με την οικονομική διάσταση των διαφόρων χρήσεων του νερού ώστε να μπορεί να προγραμματίσει και να επιλέξει στην κάθε περίπτωση τη λύση με το μικρότερο κόστος και για την κοινωνία αλλά και για τους φυσικούς πόρους. Μόλις στις αρχές του 2007 δημοσίευσε την προκήρυξη σχετικά με την ανάπτυξη προγράμματος παρακολούθησης ώστε κάθε στιγμή να υπάρχει μια συνεκτική και συνολική εικόνα της κατάστασης, της ποιότητας και της ποσότητας των υδάτων σε όλες τις λεκάνες. Τα προγράμματα αυτά ωστόσο θα έπρεπε να έχουν τεθεί σε εφαρμογή ήδη από το 2006.
  • Η Κεντρική Υπηρεσία Υδάτων αλλά και οι Περιφερειακές Διευθύνσεις Υδάτων συνεχίζουν να υπολειτουργούν χωρίς το απαραίτητο προσωπικό, εξοπλισμό και υποδομές.
  • Διάφορα θεσμοθετημένα όργανα που προβλέπονται από το νόμο 3199/2003 ακόμη και αν έχουν στα χαρτιά συσταθεί (όπως το Εθνικό Συμβούλιο Υδάτων στο οποίο συμμετέχει και το WWF Ελλάς) δεν έχουν ακόμη συγκληθεί (Οκτώβριος 2007).
  • Επικύρωσε, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις αρχές της Οδηγίας-πλαίσιο για το Νερό, τροπολογίες της νομοθεσίας και όλα τα απαραίτητα προκειμένου να προχωρήσει η εκτροπή του Αχελώου, ένα έργο για το οποίο το ΣτΕ έχει εκδώσει επανειλημμένα καταδικαστικές αποφάσεις.

Τι κάνει το WWF Ελλάς

Το WWF Ελλάς παρακολουθεί στενά τη διαδικασία ενσωμάτωσης της Οδηγίας-πλαίσιο για το Νερό στην ελληνική νομοθεσία, καθώς και την υλοποίησή της. Αν και ο νόμος ενσωμάτωσης της Οδηγίας-πλαίσιο στην ελληνική νομοθεσία δημοσιεύτηκε το 2003 (Ν. 3199/2003) η διαδικασία ολοκληρώθηκε το Μάρτιο του 2006, περισσότερα από 3 χρόνια μετά, και για άλλη μια φορά υπό την πίεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επίσης, η οεγάνωση έχει υλοποίηση τις εξής δράσεις:

  • Μελέτη "Ξηρασία στη Μεσόγειο – προτάσεις πολιτικής για την αντιμετώπισή της": Η μελέτη αυτή που εκπονήθηκε σε μεσογειακό επίπεδο εξετάζει τις επιδράσεις της ξηρασίας σε διαφορετικές δραστηριότητες στη Μεσόγειο και προτείνει λύσεις για την αντιμετώπισή τους. Δείτε εδώ ολόκληρη την αγγλική αναφορά και την περίληψη στα ελληνικά.
  • Περιβαλλοντικός δείκτης νερού και υγρότοπων: Πανευρωπαϊκή μελέτη του WWF στην οποία συμμετείχε και η Ελλάδα. Στην πρώτη φάση του προγράμματος (2001) αξιολογήθηκε η κατάσταση των σημαντικότερων οικοσυστημάτων γλυκού νερού (δείτε τη μελέτη εδώ). Στη δεύτερη φάση αξιολογήθηκαν τρεις πτυχές της υδατικής πολιτικής σε κάθε χώρα: α) η εφαρμογή των αρχών της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτων σε επίπεδο Λεκάνης Απορροής Ποταμού, β) η εφαρμογή μέτρων για την αντιμετώπιση των πιο σημαντικών προβλημάτων του υδατικού δυναμικού σε κάθε χώρα και γ) ο βαθμός ενσωμάτωσης και υλοποίησης της Οδηγίας-πλαίσιο για το Νερό.
  • Αξιολόγηση του βαθμού ενσωμάτωσης της Οδηγίας-πλαίσιο στην αγροτική πολιτική της χώρας, όπως αυτή εκφράζεται από τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα του Γ’ ΚΠΣ (2000-2007). Δείτε τις σχετικές προτάσεις.
  • Ημερίδα "Γη και Ύδωρ": Η ημερίδα που διοργανώθηκε το 2005 είχε στόχο την βελτίωση του συντονισμού ανάμεσα στην Οδηγία-πλαίσιο για το Νερό και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, σε επίπεδο Λεκάνης Απορροής Ποταμού αλλά και εθνικά, και την προσαρμογή των προγραμμάτων Αγροτικής Ανάπτυξης στις αρχές ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτων. Δείτε τις παρουσιάσεις της ημερίδας.
  • "Κάθε σταγόνα νερού μετράει": ενημερωτικό υλικό με στόχο την ευαισθητοποίηση των νοικοκυριών και των τουριστών για την ορθολογικότερη χρήση του νερού.

πηγή: WWF

Όχι άλλο κάρβουνο

Συμμαχία ενάντια στον λιθάνθρακα: Όχι άλλο κάρβουνο

Αθήνα, 29-01-08:
Τη δημιουργία συμμαχίας ενάντια στον λιθάνθρακα, ανακοίνωσαν σήμερα η περιβαλλοντική οργάνωση WWF Eλλάς και επτά (7) Δήμοι και Κοινότητες στις οποίες προβλέπεται ή ακούγεται έντονα η δημιουργία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από λιθάνθρακα. Οι Δήμοι και Κοινότητες που συμμετέχουν στη συμμαχία είναι οι εξής: Καβάλας, Αλμυρού Μαγνησίας, Αστακού Αιτωλοακαρνανίας, Διστόμου Βοιωτίας, Κηρέως Ευβοίας, Αντίκυρας Βοιωτίας και Κυριακίου Βοιωτίας.

Το τελευταίο διάστημα η Ελληνική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δυσμενή και περιβαλλοντοκτόνο εξέλιξη, που αφορά τη δημιουργία νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον εξαιρετικά ρυπογόνο λιθάνθρακα. Ήδη στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας έχουν κατατεθεί αιτήσεις αδειοδότησης λιθανθρακικών μονάδων στο Μαντούδι Ευβοίας, τα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας, και τον Αστακό, ενώ συνεχώς πληθαίνουν οι φήμες για κατασκευή πρόσθετων μονάδων και σε άλλα σημεία της χώρας, όπως η Νέα Καρβάλη Καβάλας και ο Αλμυρός. «Η συμμαχία ενάντια στον λιθάνθρακα, αποτελεί φυσικό επακόλουθο των μεθοδεύσεων που παρακολουθούμε», αναφέρει ο Αχιλλέας Πληθάρας, υπεύθυνος εκστρατειών του WWF Ελλάς. «Οι τοπικές αρχές των περιοχών, στις οποίες προβλέπεται η δημιουργία νέων μονάδων λιθάνθρακα, δηλώνουν μέσα από τη συμμαχία ότι δε θέλουν να γίνουν οι νέοι ενεργειακοί σκουπιδοτενεκέδες της Ελλάδας», συνεχίζει.

Ο λιθάνθρακας είναι ένα στερεό καύσιμο εξίσου κακής ποιότητας με τον λιγνίτη, που μάλιστα θα εισάγεται από τρίτες χώρες όπως η Κίνα, η Ν. Αφρική και η Ουκρανία, και πρόκειται να προκαλέσει σημαντικότατες επιπτώσεις σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Ενδεικτικά, σε τοπικό επίπεδο, προβλέπεται η έκλυση σημαντικών ποσοτήτων αιωρούμενων σωματιδίων, οξειδίων αζώτου και θείου, θα δημιουργηθούν μεγάλες ποσότητες στερεών αποβλήτων και θα χρησιμοποιηθούν τεράστιες ποσότητες θαλασσινού νερού για την ψύξη του εξοπλισμού, που κατόπιν θα επιστρέφει στην θάλασσα σε υψηλές θερμοκρασίες. «Ένα τέτοιο εργοστάσιο μολύνει το περιβάλλον, προκαλεί βλάβες στην υγεία των κατοίκων και ζημιώνει τους υπόλοιπους παραγωγικούς κλάδους. Δεν θα θυσιάσουμε την ανάπτυξη του τόπου μας στα συμφέροντα του λιθάνθρακα. Ξέρουμε από αγώνες και είμαστε έτοιμοι να αγωνιστούμε ξανά για το μέλλον και τη ζωή των παιδιών μας», σχολιάζει ο κ. Πρόδρομος Ενωτιάδης, Δήμαρχος Κηρέως στο Μαντούδι της Εύβοιας.

Επιπλέον, η καύση του λιθάνθρακα θα εκλύει υπερβολικά πολλές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO2), του αερίου που ευθύνεται κυρίως για την κλιματική αλλαγή, και έτσι θα προκαλέσει πλήγμα στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η χώρα μας για τη μείωση των εκπομπών. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με το προσχέδιο του μακροχρόνιου ενεργειακού σχεδιασμού της Ελλάδας που εκπονήθηκε από το Συμβούλιο Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής (ΣΕΕΣ), το 2020 προβλέπεται η συμμετοχή του λιθάνθρακα κατά 21% στο συνολικό μίγμα ηλεκτροπαραγωγής, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα η Ελλάδα να εκπέμπει σχεδόν 20% περισσότερο CO2 στον τομέα του ηλεκτρισμού, σε σχέση με τους στόχους μας. «Τελικά το ζητούμενο είναι τι ανάπτυξη θέλουμε για την χώρα μας, και γιατί η κλιματική αλλαγή δεν απασχολεί όσο θα έπρεπε την Ελληνική Πολιτεία», σημειώνει ο κ. Δημήτριος Βλαχάκης, Αντιδήμαρχος Αστακού.

Η συμμαχία ενάντια στο λιθάνθρακα απέστειλε σήμερα κοινό κείμενο θέσεων προς την Ελληνική κυβέρνηση, τα κόμματα, κοινωνικούς και επαγγελματικούς φορείς, εκφράζοντας την αντίθεση στο λιθάνθρακα και καλώντας τους να στηρίξουν τις προσπάθειες τους για ένα καλύτερο αύριο χωρίς ‘κάρβουνο’. «Η ανακοίνωση της συμμαχίας και το κείμενο θέσεων είναι μόνο η αρχή», τονίζει ο κ. Γεώργιος Λαζάρου, Πρόεδρος της Κοινότητας Κυριακίου. «Από αύριο έχουμε πολλή δουλειά για να αποτρέψουμε την εισαγωγή λιθάνθρακα, αλλά να είστε βέβαιοι ότι θα τα καταφέρουμε, γιατί το δίκιο είναι με το μέρος μας», προσθέτει.

«Δεν έχουμε πρόβλημα με την Πολιτεία, ούτε με τις εταιρίες που θέλουν να επενδύσουν στα μέρη μας, απλά ζητάμε να σεβαστούν το δικαίωμα των Ελλήνων πολιτών να ζήσουν σε ένα καλύτερο περιβάλλον, χωρίς το φόβο της κλιματικής αλλαγής», επισημαίνει ο κ. Ιωάννης Μίχος, Πρόεδρος της Κοινότητας Αντίκυρας. «Σε διαφορετική περίπτωση, λογαριάζουν χωρίς τον ξενοδόχο», καταλήγει.

«Η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί μονόδρομο για τον τόπο μας», σημειώνει ο κ. Αθανάσιος Πανουργιάς, Δήμαρχος Διστόμου, και συνεχίζει αναφέροντας ότι «οι φιλικότερες προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας και η εξοικονόμηση μπορούν να ωθήσουν την ανταγωνιστικότητα και να φέρουν νέες θέσεις εργασίας, αποφεύγοντας ταυτόχρονα τη ρύπανση και την κλιματική αλλαγή».

«Η επιλογή ήδη βεβαρυμένων περιοχών για τη χωροθέτηση των λιθανθρακικών μονάδων είναι μια κατάλληλη κίνηση τακτικής, αλλά οι πολίτες δεν πρόκειται να υπομείνουν την περαιτέρω υποβάθμιση του τόπου τους», επισημαίνει ο κ. Κωστής Σιμιτσής, Δήμαρχος Καβάλας. «Στο επόμενο Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΗ ΑΕ, θα συζητηθεί και το θέμα της συνεργασίας με την RWE για κατασκευή λιθανθρακικής μονάδας. Ας γνωρίζουν όμως ότι για μας θέμα λιθάνθρακα δεν τίθεται, και ότι θα αποτρέψουμε τη δημιουργία τέτοιων μονάδων όπως το κατάφεραν και οι κάτοικοι του Ensdorf1 της Γερμανίας».

Το κύριο μήνυμα της συμμαχίας είναι ότι η αειφόρος ανάπτυξη είναι ασύμβατη με την εμμονή σε ‘ρυπογόνα’ πρότυπα, μέρος των οποίων είναι και ο λιθάνθρακας. Γι’ αυτόν το λόγο, τους επόμενους μήνες θα ενταθούν οι δράσεις της συμμαχίας ώστε τελικά κάθε σκέψη για λιθάνθρακα να πεταχθεί στον κάλαθο των αχρήστων. «Η διασφάλιση του περιβάλλοντος και της ευημερίας των επόμενων γενεών αποτελεί υποχρέωση κάθε δημοτικής αρχής», τονίζει ο κ. Ευάγγελος Χατζηκυριάκος, Δήμαρχος Αλμυρού. «Σε αυτά τα πλαίσια, λέμε ένα νέο ‘ΟΧΙ’ στις γερμανικές και ελληνικές δυνάμεις που θέλουν να φέρουν το λιθάνθρακα στη χώρα μας».

Δείτε εδώ το κείμενο θέσεων της συμμαχίας.

-----------------------------
Στο Ensdorf, μια εξαιρετικά επιβαρημένη βιομηχανική περιοχή, η RWE σκόπευε να δημιουργήσει μονάδα λιθάνθρακα 1600 MW. Οι κάτοικοι όμως της περιοχής με δημοψήφισμα καταδίκασαν οποιαδήποτε τέτοια σκέψη, αναγκάζοντας την RWE να δηλώσει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει στην επένδυση. Αυτή τη μονάδα των 1600 MW θέλει να φέρει η ΔΕΗ στην Ελλάδα.

Περισσότερες πληροφορίες:
Κωστής Σιμιτσής, Δήμαρχος Καβάλας, τηλ. 2510451300
Ματίκα Ελένη, Αντιδήμαρχος Αλμυρού, τηλ. 2422350209
Δημήτρης Βλαχάκης, Αντιδήμαρχος Αστακού Αιτωλοακαρνανίας, τηλ. 2646041431
Πρόδρομος Ενωτιάδης, Δήμαρχος Κηρέως Ευβοίας, τηλ. 2227350200
Αθανάσιος Πανουργιάς, Δήμαρχος Διστόμου, τηλ. 2267022633
Ιωάννης Μίχος, Πρόεδρος Κοινότητας Αντίκυρας, τηλ. 2267041474
Γεώργιος Λαζάρου, Πρόεδρος Κοινότητας Κυριακίου, τηλ. 2267051204
Αχιλλέας Πληθάρας, Υπεύθυνος Εκστρατειών Πολιτικής WWF Ελλάς, τηλ. 2103314893, 6974334442, a.plitharas@wwf.grΑυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα προστατεύεται από spam bots, θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη Javascript για να το δείτε

Σημειώσεις προς συντάκτες:

1. "Μύθοι για το λιθάνθρακα": διαβάστε τη σχετική ενημέρωση του WWF Ελλάς, Ιανουάριος 2008

2. Στον Δήμο Κηρέως προγραμματίζεται μονάδα από λιθάνθρακα, ισχύος 460 MW. Η συγκεκριμένη μονάδα έχει λάβει θετική γνωμοδότηση από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, παρά την αντίθεση των πολιτών, και το γεγονός ότι οι δημότες της περιοχής πίστευαν ότι η συγκεκριμένη μονάδα θα λειτουργούσε με βιομάζα ως καύσιμο.
Στα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας, που βρίσκονται στα διοικητικά όρια του Δήμου Διστόμου και των Κοινοτήτων Αντίκυρας και Κυριακίου, προγραμματίζεται μονάδα λιθάνθρακα ισχύος 600 MW. Και αυτή η μονάδα έχει λάβει θετική γνωμοδότηση από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, παρά την αντίθεση των πολιτών και το γεγονός ότι βρίσκεται σε ήδη βεβαρημένη περιβαλλοντικά περιοχή.
Στον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας προγραμματίζεται μονάδα από λιθάνθρακα ισχύος 600 MW. Για τη μονάδα έχει κατατεθεί αίτηση στη ΡΑΕ, παρά την αντίθεση των πολιτών και το γεγονός ότι το λιμάνι της περιοχής δεν μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο εκφόρτωσης του ρυπογόνου άνθρακα.
Η Νέα Καρβάλη στην Καβάλα και ο Αλμυρός στη Μαγνησία εμφανίζονται ως τα επικρατέστερα σημεία που θα καταλήξει το νέο ρυπογόνο εγχείρημα της ΔΕΗ για μονάδα λιθάνθρακα ισχύος 1600 MW. Πρόκειται για την ίδια μονάδα που οι κάτοικοι της περιοχής Ensdorf στη Γερμανία απαγόρευσαν στην γερμανική εταιρία ηλεκτροπαραγωγής RWE να εγκαταστήσει στα μέρη τους.


πηγή: WWF

Να αποσυρθεί η παρωδία Εθνικού Χωροταξικού

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις Αρκτούρος, ΑΡΧΕΛΩΝ, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταρεία, Καλλιστώ, Δίκτυο Μεσόγειος SOS, MΟm-Εταιρία Μελέτης και Προστασίας της Μεσογειακής Φώκιας, Greenpeace και WWF Ελλάς ζητούν την απόσυρση του σχεδίου Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού που παρουσίασε χθες ο Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γ. Σουφλιάς και ενέκρινε η Κυβερνητική Επιτροπή.

Έχοντας εδώ και χρόνια υποστηρίξει την επείγουσα ανάγκη για ολοκληρωμένο και ουσιαστικό χωροταξικό σχεδιασμό, οι δέκα οργανώσεις με μεγάλη λύπη διαπιστώνουν πως:

1. Η ανάγκη ολοκλήρωσης του χωροταξικού σχεδιασμού είναι επιτακτική. Σε καμιά περίπτωση όμως δεν μπορεί να γίνεται δικαιολογία για την προώθηση ενός σχεδίου που υπόσχεται διαιώνιση προβλημάτων, νομιμοποίηση αυθαιρεσιών και όχι λύσεις.
2. Το σχέδιο Σουφλιά αναλίσκεται σε αναφορές σειράς κατασκευαστικών έργων, χωρίς να τα εντάσσει σε ένα ενιαίο όραμα, αντί να χαράζει τις κατευθύνσεις μιας οικολογικά βιώσιμης ανάπτυξης.
3. Ενώ θα όφειλε να δώσει συγκεκριμένες κατευθύνσεις για ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος, του φυσικού χώρου και των φυσικών πόρων, το σχέδιο Σουφλιά απλώς παραθέτει καταλόγους με τις συμβατικές υποχρεώσεις της χώρας έναντι των αντίστοιχων Κοινοτικών πολιτικών.
4. Το αποτέλεσμα της θεσμοθετημένης διαδικασίας «διαβούλευσης» στο πλαίσιο του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας, που τελικά κατέληξε σε παρωδία, ήταν η εσπευσμένη και γενικόλογη ενσωμάτωση επιλεγμένων απόψεων φορέων και η διαμόρφωση ενός τελικού σχεδίου χωρίς καμία συνοχή.

Οι δέκα περιβαλλοντικές οργανώσεις καλούν το ΥΠΕΧΩΔΕ να αποσύρει αυτό το σχέδιο και να ξεκινήσει διαδικασία επεξεργασίας νέου σχεδίου, με ακλόνητη επιστημονική βάση και μέσα από ανοιχτές και ειλικρινείς διαδικασίες διαβούλευσης. Ζητούν επίσης από τους Έλληνες βουλευτές να καταψηφίσουν το σχέδιο Σουφλιά, αν προηγουμένως δεν έχει υποβληθεί σε σοβαρές και επί της ουσίας αλλαγές.

Δηλώνουμε σαφώς ότι θα σταθούμε στο πλευρό της πολιτείας στη διαδικασία διαμόρφωσης ενός επιστημονικά άρτιου Εθνικού Χωροταξικού μέσα από ανοιχτές διαδικασίες διαβούλευσης.


Θεοδότα Νάντσου

πηγή: WWF

Ανάγκη πολεοδομικής έκφρασης του σύγχρονου πολιτισμού στο κέντρο της Αθήνας

Η περιοχή της αθηναϊκής τριλογίας.
Ανάγκη πολεοδομικής έκφρασης του σύγχρονου πολιτισμού στο κέντρο της Αθήνας.
Μια προκαταρκτική πρόταση
Αθ. Αραβαντινός, Δ. Κονταργύρης, Κ. Σερράος
Ειδική συνεργασία: Θ. Βλαστός

Η αναγκαιότητα της παρέμβασης και η βασική ιδέα - Περιγραφή ενδεικτικής προκαταρκτικής πρότασης - Αντί Επιλόγου

Εισαγωγικά

Η πρόταση εκπονήθηκε το 2006 με πρωτοβουλία και εθελοντική εργασία των συντακτών, υποβλήθηκε στο ΥΠΕΧΩΔΕ, το Δήμο Αθηναίων, την Αττικό Μετρό Α.Ε. και άλλους φορείς και έχει παρουσιασθεί σε επιστημονικές εκδηλώσεις. Με την πρόταση επιδιώκεται η ανάδειξη του ήδη υφισταμένου σύγχρονου πολιτιστικού πυρήνα του κέντρου της Αθήνας, δεδομένου ότι, οι σημερινές δυσμενείς συνθήκες σχεδόν τον εκμηδενίζουν.


Σχ. 1 Ο πολιτιστικός «πυρήνας» (ευρύτερη περιοχή Αθηναϊκής Τριλογίας) και το πολιτιστικό «πέταλο» του κέντρου της Αθήνας

1. Η αναγκαιότητα της παρέμβασης και η βασική ιδέα
Είναι γνωστό ότι η Αθήνα διαθέτει έναν αναντίρρητο και παγκόσμιας ακτινοβολίας πολιτιστικό/αρχαιολογικό πυρήνα με κορωνίδα τον βράχο της Ακρόπολης και με εμβληματική πολεοδομική έκφραση, η οποία βελτιώθηκε με τα έργα ενοποίησης.
Μια ανάλογη πολεοδομική έκφραση θα απαιτείτο να υπάρχει και προκειμένου για τον σύγχρονο πολιτισμό. Χρειάζεται δηλαδή να αναδειχθούν και πολεοδομικά οι εμβληματικές μορφές και λειτουργίες που είναι εν ενεργεία, δηλαδή, παράγουν σήμερα – και θέλουμε να ελπίζουμε και στο μέλλον – πολιτισμό. Άρα, το ζητούμενο είναι η ενίσχυση ενός σύγχρονου πολιτιστικού πυρήνα με εμφανή παρουσία στην πόλη.
Ο πυρήνας αυτός υπάρχει. Πρόκειται για την περιοχή που για ενάμισι περίπου αιώνα σηματοδοτείται από την Αθηναϊκή Τριλογία, (Ακαδημία Αθηνών, Πανεπιστήμιο, Εθνική Βιβλιοθήκη). Τα σημαντικά αυτά κτίρια πλαισιώνονται από το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, τα κτίρια της Νομικής Σχολής και άλλες πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, την Καθολική Εκκλησία, την Αρχαιολογική Εταιρεία, το Ινστιτούτο Γκαίτε κ.λπ.


Σχ. 2 Πρόταση. Κάτοψη στη στάθμη 0 (ισόγειο)

Παράλληλα, ο συμπαγής αυτός πυρήνας πολιτισμού συνορεύει με την πλατεία Κλαθμώνος, το Εμπορικό Τρίγωνο και το υπόλοιπο ιστορικό κέντρο με τα γνωστά πολιτιστικά στοιχεία του. Ακόμα, ο παραπάνω πυρήνας αποτελεί κομβικό σημείο ενός πολιτιστικού «πετάλου» του Κέντρου της Αθήνας (Σχ. 1). Ο ένας κλάδος του «πετάλου» αυτού ξεκινά από τον χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου και τα γειτονικά κτίρια του Υπουργείου Πολιτισμού του Μεγάρου του Ακροπόλ, καθώς και του συγκροτήματος του Ε.Μ. Πολυτεχνείου. Στη συνέχεια, συναντάται με τον κεντρικό πυρήνα, μέσω ενός νοητού άξονα μεταξύ των οδών Πανεπιστημίου και Ακαδημίας, στον οποίο εντάσσονται το κτίριο του παλαιού Ωδείου και η Γερμανική Αρχαιολογική Σχολή, τα θέατρα της Λυρικής Σκηνής, η οικία Ε. Τσίλερ / Δ. Λοβέρδου, που προορίζεται για παράρτημα του Βυζαντινού Μουσείου, οι πολιτιστικές λειτουργίες του παλαιού κτιρίου του Αρσακείου κ.ά. Στο άλλο σκέλος του «πετάλου» βρίσκονται η οικία Σλήμαν επί της Πανεπιστημίου (σήμερα Νομισματικό Μουσείο), διάφορες αίθουσες εκθέσεων και θεαμάτων, φυσικά το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου, και μεγάλος αριθμός μουσείων και λοιπών πολιτιστικών κέντρων με άξονα τη λεωφόρο Βασ. Σοφίας μέχρι το Μέγαρο Μουσικής (Μουσεία Μπενάκη, Κυκλαδικής Τέχνης και Μέγαρο Σταθάτου, Βυζαντινό, Πολεμικό, Εθνική Πινακοθήκη κ.ά.).


Σχ. 3 Πρόταση. Κάτοψη στη στάθμη –1 (υπόγειο)

Επανερχόμενοι στον προαναφερθέντα πυρήνα επισημαίνουμε κάποιες βασικές αδυναμίες του στο πολεοδομικό και στο κυκλοφοριακό επίπεδο:
Η περιοχή αυτή τέμνεται από οδικούς άξονες, όπως οι Πανεπιστημίου και Ακαδημίας, ενώ το Πανεπιστήμιο και η Εθνική Βιβλιοθήκη χωρίζονται με δρόμο τροχοφόρων (Ρήγα Φεραίου). Ακόμα, λόγω της έντονης κίνησης επί της οδού Σταδίου, παρουσιάζονται δυσκολίες σύνδεσης με την πλατεία Κλαυθμώνος και το Εμπορικό Τρίγωνο. Ανάλογες δυσκολίες συναντώνται και σε άλλα όριά της, όπως π.χ. από την πλευρά της οδού Ιπποκράτους. Γενικά παρουσιάζονται έντονες διαμπερείς κινήσεις τροχοφόρων, που δεν σχετίζονται με το κέντρο.
Προφανώς, το κυκλοφοριακό επιτείνεται και από τη μεγάλη πυκνότητα του οικοδομικού όγκου, την ύπαρξη λειτουργιών εντατικής εκμετάλλευσης, την ανάμειξη αντιμαχομένων χρήσεων κ.λπ.
Παράλληλα, η αισθητική υποβάθμιση δημιουργεί μια εικόνα που κάθε άλλο παρά συμβάλλει στην προσέγγιση του στόχου μας.
Αλλά το κυριότερο ασθενές σημείο της περιοχής είναι η υποβαθμισμένη παρουσία και, προφανώς και η ανεπάρκεια του ενιαίου, ελεύθερης προσπέλασης υπαίθριου κοινωνικού χώρου, απαραίτητου για ένα πολιτιστικό σύνολο.
Παρά τις παραπάνω δυσκολίες η κατάσταση είναι αναστρέψιμη, αν προγραμματιστεί με σύστημα ένα πλέγμα παρεμβάσεων και υπάρξει πολιτική ευαισθητοποίηση και βούληση.
Βασικός μοχλός παρέμβασης είναι οι επικείμενες εκτεταμένες εκσκαφές της περιοχής, λόγω της νέας γραμμής 4 του Μετρό (Γαλάτσι, κέντρο Αθήνας, Παγκράτι, Ζωγράφου, Μαρούσι). Η γραμμή αυτή θα συνδέεται με το κέντρο στη στάση «Πανεπιστήμιο» (ανταπόκριση με τη γραμμή 2). Αντιλαμβάνεται κανείς το μέγεθος της αναστάτωσης που θα προκαλέσουν τα έργα.
Όμως, αυτά τούτα τα έργα αποτελούν μια πρόκληση για ριζική αναδιάρθρωση και του επιπέδου του εδάφους.
Επομένως ένας τοπικός σχεδιασμός είναι απαραίτητος. Φυσικά θα τροφοδοτηθεί αλλά και θα τροφοδοτήσει τον σχεδιασμό ανωτέρου επιπέδου (Γενικό Πολεοδομικό Αθήνας, Ρυθμιστικό Πρωτεύουσας) που μάλιστα θέλει αναθεώρηση. Μικρή συμβολή προς την συγκεκριμενοποίηση των στόχων και του σχεδιασμού της περιοχής αποτελεί η παρουσιαζόμενη στη συνέχεια προκαταρκτική πρόταση. Φυσικά θα μπορούσαν να διατυπωθούν πλήθος διαφοροποιημένων ή συμπληρωματικών απόψεων.
Η πρόταση πάντως αυτή συνοψίζεται στα παρακάτω:


Σχ. 4 Πρόταση. Τομές

2. Περιγραφή ενδεικτικής προκαταρκτικής πρότασης

2.1. Γενική διαμόρφωση περιοχής

Συγκεκριμένα, προτείνονται τα εξής:
i. Δημιουργία με εκσκαφή ενός επιπέδου –1 (Α΄ υπόγειο) σε όλη την έκταση που ορίζεται από τις πίσω πλευρές των τριών νεοκλασικών κτιρίων, από την οδό Ιπποκράτους (προς Δυσμάς), από το Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (προς Βορρά), από την Νομική Σχολή, το Κτίριο Κ. Παλαμά, και την οδό Σίνα (προς Ανατολάς).
ii. Κάλυψη του επιπέδου –1, έτσι ώστε να αποκατασταθεί όλη η σημερινή επιφάνεια του επιπέδου 0, εκτός από δυο μεγάλες οπές/Αίθρια πίσω από την Ακαδημία και τη Βιβλιοθήκη.
iii. Υπογειοποίηση της οδού Ακαδημίας από την Ασκληπιού μέχρι την Μασσαλίας (Σχ. 2 και 3).
iv. Κατασκευή ωφέλιμων χώρων προς εκμετάλλευση στο επίπεδο –1 και στα όρια των προαναφερθέντων Αιθρίων. Οι χώροι αυτοί θα στεγάσουν δραστηριότητες, όπως π.χ.: μικρές αίθουσες προβολών, διαλέξεων, θεατρικών παραστάσεων, γραφεία πολιτιστικών συλλόγων καφέ-γκαλερί, καφέ-βιβλιοπωλεία, κ.λπ. Υφίσταται επί πλέον δυνατότητα κατασκευής, στον χώρο εμπρός από το Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου, υπόγειου διόροφου ή τριόροφου σταθμού αυτοκινήτων (250 έως 400 θέσεων) για την αποκλειστική χρήση της Ακαδημίας, του Πανεπιστημίου, της Βιβλιοθήκης και –φυσικά –του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου (Σχ. 2 και 3).
v. Διαμόρφωση των δυο Αιθρίων του επιπέδου –1, έτσι ώστε να αποτελούν ένα «δοχείο ζωής» και επέκτασης των πολιτιστικών δραστηριοτήτων των κλειστών χώρων (π.χ., υπαίθριες εκθέσεις, παραστάσεις κ.λπ.), τόσο την ημέρα, όσο και –κυρίως – κατά τις βραδυνές ώρες (Σχ. 2,3,4,5 και 6).
vi. Αισθητική ανάπλαση της περιοχής στο επίπεδο 0, με την κατασκευή χώρων χαμηλού και ψηλού πρασίνου, καθιστικών κ.λπ., που θα πλαισιώνουν μία ευρύχωρη Κεντρική Πλατεία (μεταξύ των κτιρίων του Πανεπιστημίου και του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων).
vii. Αύξηση του πλάτους των πεζοδρομίων της οδού Πανεπιστημίου (από Σίνα έως Ιπποκράτους), με αντίστοιχη κατάργηση δύο ή περισσοτέρων λωρίδων κυκλοφορίας.
viii. Προτείνεται τέλος η εκσκαφή στο επίπεδο –2 (Β΄ υπόγειο), σε όλη την έκταση που βρίσκεται κάτω από τους ωφέλιμους χώρους του επιπέδου –1 καθώς και κάτω από τα 2 Αίθρια, για την κατασκευή χώρου αποκλειστικής χρήσης της Ακαδημίας του Πανεπιστημίου και της Βιβλιοθήκης.


Σχ. 5 Άποψη (από το Κτίριο Κ. Παλαμά)του Αίθριου πίσω από την Ακαδημία

2.2. Κυκλοφορία τροχοφόρων
i. Η φορά της κίνησης των οχημάτων στις οδούς Ακαδημίας, Ιπποκράτους, Σόλωνος και Σίνα παραμένει ως έχει.
ii. Η κυκλοφορία των οδών Ρήγα Φεραίου και Ασκληπιού (από Ακαδημίας μέχρι Σόλωνος) μεταφέρεται στην οδό Χαριλάου Τρικούπη, με αποτέλεσμα να καταργείται η κίνηση τροχοφόρων στη Ρήγα Φερραίου και στο πρώτο τμήμα της Ασκληπιού.


Σχ. 6 Άποψη του Αίθριου πίσω από την Ακαδημία (από το επίπεδο –1)

3. Αντί Επιλόγου
Προφανώς υπάρχουν και πλήθος άλλων επιχειρημάτων υπέρ της παρέμβασης. Τούτα συνδέονται με τον ρόλο της Αθήνας και ειδικά του κέντρου της, όχι μόνο στην ιστορία του πολιτισμού, αλλά και στον σύγχρονο πολιτισμό και στην περαιτέρω ενίσχυσή του. Φυσικά, πέραν του πολιτιστικού στόχου, τέτοιες παρεμβάσεις ενισχύουν και τη δυναμικότητα των πόλεων σε μία εποχή έντονου οικονομικοαναπτυξιακού ανταγωνισμού. Εξάλλου και η τουριστική λειτουργία είναι κάτι που πρέπει να επανέλθει στο κέντρο της πόλης, ενώ τούτη, ως γνωστόν, συνδυάζεται με τη λειτουργία του πολιτισμού.

13/02/2008

πηγές:
MONUMENTA © 2007

Ελληνικά Ιστολόγια

Ενδιαφέροντα Blogs / Sites

ο Σκουπιδιάρης Πεντάεδρον  aw2
Αρχιπέλαγο ΥΣΕΕ Δωδεκάθεον Έλληνες Εθνικοί του Καναδά Πολυτονικό